Hasta Yakınlarının Kişisel Sağlık Verilerine Erişimi

Hasta Yakınlarının Kişisel Sağlık Verilerine Erişimi

Güncelleme: 04.11.2026

Hasta yakınlarının hastanın kişisel sağlık verilerine erişimi, 21.06.2019 tarihinde yürürlüğe giren Kişisel Sağlık Verileri Hakkında Yönetmelik’te müstakil bir madde ile düzenlenmiştir.

Yönetmeliğin ilk hâlinde, “Sağlık verilerine hasta yakınlarının erişimi” başlıklı 9. maddede; kişisel sağlık verilerinin hasta yakınlarıyla paylaşımında, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'nun (KVKK) ilkelerine aykırılık teşkil etmeyecek şekilde, Hasta Hakları Yönetmeliği'nin 18. maddesinin üçüncü fıkrasına uygun hareket edileceği hüküm altına alınmıştır.

Ancak 3 Aralık 2025 tarihli ve 33096 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Yönetmelik değişikliği ile 9. maddenin başlığı ve içeriği değiştirilmiştir. Maddenin başlığı “Sağlık verilerine hasta yakınları ile sağlık hizmeti alan kişi yakınlarının erişimi” olarak yeniden düzenlenmiş; Hasta Hakları Yönetmeliği'nin yalnızca 18. maddesinin üçüncü fıkrasına yapılan atıf yerine Yönetmeliğin bütün hükümlerine atıf yapılmıştır. Ayrıca engelli raporu bulunan kişilerin sağlık verilerine bakım veren kişilerin erişebilmesine ilişkin yeni bir fıkra eklenmiştir.

Bu değişiklikler, 2020 yılında makalemizde değerlendirdiğimiz hükmün kapsamını genişletmiş olmakla birlikte, hastanın mahremiyetinin korunması ve sağlık verilerinin paylaşılmasında hastanın iradesinin esas alınması yönündeki hukuki yaklaşımı değiştirmemiştir.

Hasta Hakları Yönetmeliği'nin İlgili Hükmü

Hasta Hakları Yönetmeliği'nin 18. maddesinin üçüncü fıkrasında, hastanın kendisinin bilgilendirilmesinin esas olduğu düzenlenmiştir. Hastanın kendisi yerine başka bir kişinin bilgilendirilmesini istemesi hâlinde ise bu talebin hastanın imzasıyla yazılı olarak kayıt altına alınması ve yalnızca belirttiği kişilere bilgi verilmesi gerekmektedir.

Fıkra uyarınca, aslolan hastanın, yani kişisel sağlık verisinin sahibinin bilgilendirilmesidir. Eğer bu uygulamadan farklı olarak hastanın kendisi yerine bir başkasının bilgilendirilmesi isteniyorsa, bu talebin hasta tarafından yapılması ve yazılı biçimde belgelendirilmesi gerekmektedir.

Fıkranın lafzından, talepte bulunan kişinin hastanın kendisi olduğu anlaşılmaktadır. Bu nedenle yalnızca hastanın yakını veya başka bir üçüncü kişinin talepte bulunması, 18. maddenin üçüncü fıkrası kapsamında bilgi verilmesi için yeterli değildir. Bununla birlikte, kanuni temsil yetkisine veya mevzuatta öngörülen başka bir erişim hakkına dayanan talepler ayrıca değerlendirilmelidir.

Ayrıca fıkrada birden fazla kişinin bilgilendirilmesine imkân veren bir ifade kullanılmış olması, hastanın bilgi verilmesini istediği kişi sayısına ilişkin bir sınır öngörülmediğini göstermektedir. Ancak bu durum, söz konusu kişilerin hastanın bütün sağlık kayıtlarına sınırsız biçimde erişebilecekleri anlamına gelmemektedir.

Hasta Hakları Yönetmeliği ile Kişisel Sağlık Verileri Hakkında Yönetmelik Arasındaki İlişki

Kişisel Sağlık Verileri Hakkında Yönetmeliğin 9. maddesinin ilk düzenlemesinde, Hasta Hakları Yönetmeliği'nin 18. maddesinin üçüncü fıkrasının doğrudan uygulanacağından değil, bu fıkraya uygun hareket edileceğinden söz edilmiştir. Kanaatimizce, kullanılan bu ifade, ilgili hükme uyulması bakımından farklı bir sonuç doğurmamaktadır.

Nitekim 2020 tarihli incelememizde, hastanın iradesinin esas alınması ve başka kişilere bilgi verilmesi talebinin yazılı olarak kayıt altına alınması gerekliliği üzerinde durulmuştur. Bu değerlendirmemiz bugün de geçerliliğini korumaktadır.

Bununla birlikte, 3 Aralık 2025 tarihli değişiklik sonrasında 9. maddedeki atıf artık yalnızca 18. maddenin üçüncü fıkrasıyla sınırlı değildir. Hasta Hakları Yönetmeliği'nin ilgili diğer hükümlerinin de dikkate alınması gerekmektedir.

Özellikle Yönetmeliğin 16. maddesine göre hasta, sağlık kayıtlarını doğrudan veya vekili ya da kanuni temsilcisi aracılığıyla inceleyebilir ve bunların bir suretini alabilir. Buna karşılık 20. madde, hastanın kendisi veya yakınları hakkında bilgi verilmemesini istemesine imkân tanımakta; 21. ve 23. maddeler ise mahremiyetin korunması ve sağlık hizmeti nedeniyle öğrenilen bilgilerin gizliliğine ilişkin hükümler içermektedir. Bilgi verilmesinde özel tedbir alınmasını gerektiren durumlar bakımından 19. madde, acil tıbbi müdahalelerde hastanın yakınının veya kanuni temsilcisinin bilgilendirilmesi bakımından ise 24. madde ayrıca önem taşımaktadır.

Burada hastanın sağlık durumu hakkında yakınına bilgi verilmesi ile yakınının sağlık kayıtlarını incelemesi veya bu kayıtların kendisine aktarılması arasında hukuki açıdan ayrım yapılmalıdır.

Hastanın belirlediği kişiye teşhis veya tedavi süreci hakkında bilgi verilmesi, o kişinin hastanın bütün tıbbi kayıtlarını talep edebileceği ya da e-Nabız üzerinden bu kayıtlara doğrudan erişebileceği anlamına gelmez. Sağlık kayıtlarının incelenmesi ve paylaşılması, talep sahibinin yetkisi ve kişisel verilerin korunmasına ilişkin mevzuat çerçevesinde ayrıca değerlendirilmelidir.

Bakım Verenlerin ve Kanuni Temsilcilerin Sağlık Verilerine Erişimi

3 Aralık 2025 tarihli değişiklikle Kişisel Sağlık Verileri Hakkında Yönetmeliğin 4. maddesine “bakım veren kişi” tanımı eklenmiştir. Bu tanım, çocuğun velisi veya vasisi ile bakım ve gözetimden sorumlu olarak yetkilendirilmiş gerçek veya tüzel kişileri kapsamaktadır.

Aynı Yönetmeliğin 9. maddesine eklenen ikinci fıkra uyarınca, engelli raporu bulunan kişilerin sağlık verilerine bakım veren kişiler tarafından da erişim sağlanabilecektir.

Söz konusu düzenleme, bakım ve gözetim hizmetlerinin yürütülmesi bakımından önem taşımaktadır. Ancak bakım veren sıfatının, hastanın bütün sağlık verilerine koşulsuz ve sınırsız erişim yetkisi verdiği biçiminde yorumlanmaması gerekir. Bakım veren kişinin hukuki sıfatı ve yetkilendirilmesi ile talep edilen verilerin bakım hizmeti bakımından gerekliliği birlikte değerlendirilmelidir.

Ayrıca engelli raporunun bulunması, kişinin ayırt etme gücünün bulunmadığı veya kendi sağlık verileri üzerinde karar verme yetkisini kaybettiği anlamına gelmez. Hastanın iradesini açıklayabildiği durumlarda, kişisel sağlık verilerinin korunmasına ilişkin hakları gözetilmeye devam edilmelidir.

Çocukların sağlık verilerine erişim bakımından ise Yönetmeliğin 8. maddesinde özel hükümler bulunmaktadır. Buna göre ebeveynler çocuklarının sağlık kayıtlarına e-Nabız üzerinden erişebilmekle birlikte, ayırt etme gücüne sahip çocuklar ebeveynlerinin sağlık geçmişlerine erişimini izne tabi tutabilmektedir.

2025 değişikliğiyle, boşanma davası devam ederken velayet hakkı tedbiren kendisine bırakılan ebeveynin ve boşanma sonrasında velayet hakkına sahip olan ebeveynin çocuğun sağlık verilerine erişimi ayrıca düzenlenmiştir.

Velayet hakkı kendisine bırakılmayan anne veya babanın ise Sağlık Bilgi Sistemleri Genel Müdürlüğüne başvurması mümkündür. Başvurunun olumlu değerlendirilmesi hâlinde, velayet sahibi ebeveyne veya çocuğa ilişkin konum, adres ve iletişim bilgileri gibi veriler çıkarılarak yalnızca çocuğun sağlık durumuna ilişkin değerlendirme yapılmasını sağlayabilecek veriler paylaşılabilecektir.

Vesayet altındaki kişiler bakımından da kanuni temsil yetkisinin varlığı ve kapsamı gözetilmelidir. Hastanın sağlık verilerini talep eden kişinin yakını olması ile hukuken temsil yetkisine sahip bulunması aynı sonucu doğurmamaktadır.

Hastanın bilincinin kapalı olduğu veya iradesini açıklayamadığı durumlarda ise Hasta Hakları Yönetmeliği'nin 24. maddesinde öngörülen özel koşullar önem taşımaktadır. Bu madde, belirli acil tıbbi müdahale durumlarında hastanın yakınının veya kanuni temsilcisinin bilgilendirilmesini öngörmektedir. Ancak bu bilgilendirme yükümlülüğü de hastanın bütün geçmiş sağlık kayıtlarının yakınlarına açılmasını gerektirmemektedir.

2025 tarihli düzenlemeyle getirilen diğer erişim kuralları, Kişisel Sağlık Verileri Yönetmeliği Değişikliği (3 Aralık 2025) başlıklı yazımızda ayrıca incelenmiştir.

Kişisel Verilerin Korunması Kanunu Bakımından Değerlendirme

Yönetmeliğin 9. maddesinde, hasta yakınlarıyla sağlık verilerinin paylaşılmasında KVKK ilkelerine aykırı hareket edilmemesi gerektiği yönündeki düzenleme korunmuştur.

Sağlık verileri, KVKK kapsamında özel nitelikli kişisel veri olarak kabul edilmektedir. 7499 sayılı Kanun ile değiştirilen KVKK'nın 6. maddesinin üçüncü fıkrasında, bu verilerin işlenebileceği hâller yeniden düzenlenmiştir.

Buna göre ilgili kişinin açık rızasının bulunması yanında, kanunlarda açıkça öngörülme, kişinin fiili imkânsızlık nedeniyle rızasını açıklayamadığı belirli zorunluluk hâlleri, bir hakkın tesisi, kullanılması veya korunması için zorunluluk bulunması ve sağlık hizmetlerinin mevzuatta belirtilen koşullarda yürütülmesi gibi durumlarda da özel nitelikli kişisel verilerin işlenmesi mümkün olabilmektedir.

Ancak Kanun'da bir veri işleme şartının bulunması, sağlık verilerinin hasta yakınlarıyla her durumda paylaşılabileceği anlamına gelmemektedir. Kişisel sağlık verilerine erişim ve bu verilerin aktarılmasında, KVKK'nın 4. maddesinde yer alan genel ilkeler ile 6. ve 8. maddelerinde öngörülen koşulların birlikte değerlendirilmesi gerekmektedir.

Bu nedenle hasta yakınının bilgi talebinin, hastanın iradesi, varsa temsil veya bakım veren sıfatından doğan yetkisi, bilgi talebinin amacı ve kapsamı gözetilerek karşılanması gerektiği kanaatindeyiz.

Sonuç olarak, Kişisel Sağlık Verileri Hakkında Yönetmeliğin 9. maddesinde 2025 yılında yapılan değişiklik, hasta yakınlarının sağlık verilerine erişimini yalnızca Hasta Hakları Yönetmeliği'nin 18. maddesinin üçüncü fıkrasına bağlı olmaktan çıkarmış; kanuni temsil, bakım verenlerin yetkileri ve Hasta Hakları Yönetmeliği'nin diğer hükümlerinin birlikte değerlendirilmesini gerekli kılmıştır.

Bununla birlikte, hastanın kendisinin bilgilendirilmesinin esas olması, başka kişilere bilgi verilmesinin hukuki dayanağının bulunması ve kişisel sağlık verilerinin KVKK ilkelerine uygun olarak korunması gerekliliği değişmemiştir.

Sağlık hizmeti sunucularının da hasta yakınlarından gelen bilgi ve belge taleplerini değerlendirirken, yalnızca yakınlık ilişkisine değil, talep sahibinin hukuki yetkisine ve paylaşılması istenen verilerin kapsamına dikkat etmeleri gerekmektedir.

Sağlık personelinin kişisel sağlık verilerine erişim yetkisinin sınırları ise Sağlık Personelinin Kişisel Sağlık Verilerine Erişimi başlıklı makalemizde ayrıca ele alınmıştır.

İlk yayın: 28.09.2020

Özgün yazar: Av. Benay Çaylak

Güncelleme: 04.11.2026 — Av. Ayşe Gül Hanyaloğlu

HANYALOĞLU & ACAR HUKUK BÜROSU