Peritonit (karın zarı iltihabı), karın zarının bakteri veya mantar kaynaklı enfeksiyonuyla ortaya çıkan ve cerrahi acil olarak değerlendirilmesi gereken bir tablodur. Literatür, erken tanı ve tedaviyle mortalite oranının %6-10 düzeyinde tutulabildiğini; ancak ilk 24 saat geçildikten sonra bu oranın hızla tırmanmaya başladığını ve 72 saati aşan gecikmelerde %60-70 bandına ulaşabildiğini ortaya koymaktadır. Hanyaloğlu-Acar Hukuk Bürosu olarak sağlık hukuku deneyimimizle; peritonit davalarının önemli bir bölümünün, bu zaman farkının  kritik olduğu durumlarda açıldığını gözlemlemekteyiz.

Nerede, Ne Zaman Hata Oluşur?

Peritonit tanı gecikmesinde iki temel senaryo öne çıkmaktadır. İlki, başvuru anında tablonun başka bir tanıyla karıştırılmasıdır: gastroenterit, renal kolik veya over kisti rüptürü tanıları, özellikle ilk değerlendirmede peritonit bulgularını gölgeleyebilmektedir. İkincisi ise cerrahi sonrası dönemde gelişen peritonittir. Anastomoz kaçağına bağlı postoperatif peritonitte semptomların ameliyattan itibaren ortalama 8-9 gün geçtikten sonra fark edildiği; bu sürecin içinde semptom başlangıcından müdahaleye kadar geçen sürenin ortalama 3-4 günü bulduğu bildirilmektedir. Cerrahi sonrası dönemde ağrının analjetiklerle bastırılmış olması, enflamasyon belirteçlerinin operasyon travmasına bağlanması ve batın değerlendirmesinin yara durumuna odaklanması; tabloyu örten başlıca klinik faktörlerdir.

Hukuki açıdan kritik nokta şudur: postoperatif takip, rutin vizit protokolünün ötesinde, komplikasyon bulgularını aktif olarak arayan bir izlem yükümlülüğü içermektedir. Bu yükümlülüğün yerine getirilip getirilmediği, bilirkişi sürecinde ameliyat notları, hemşire gözlem formları ve vital bulgu kayıtları üzerinden yeniden kurgulanmaktadır.

Riskin Yoğunlaştığı Nokta: Atipik Tablo Sunan Hasta Grupları

Peritonit tanı gecikmesi davalarında ağırlıklı olarak karşılaşılan hasta profilleri şöyledir.

Yaşlı hastalar: 65 yaş üstü hastalarda klasik karın muayenesi bulgularının — defans (karın kaslarında istem dışı gerginlik) ve rebound hassasiyetinin — tanısal doğruluk oranı %47 civarında kalmaktadır. Ateş yanıt baskılanmış, ağrı algısı azalmış, lökositoz ise beklenen yoğunlukta görülmeyebilmektedir. Bu grupta tek anlamlı bulgu zaman zaman yalnızca bilinç değişikliği ya da taşikardi olmaktadır.

Bağışıklığı baskılanmış hastalar: Kortikosteroid veya immünosüpresan kullanan hastalarda peritoneal inflamasyon yanıtı körelebilmekte; serbest karın içi perforasyon varlığında bile fizik muayene bulguları hafif ya da belirsiz kalabilmektedir.

Periton diyalizi uygulanan hastalar: Bu grupta peritonit tanısı, diyalizat sıvısının bulanıklaşması ve sıvıda nötrofil hakimiyetinin gösterilmesine dayanmaktadır. ISPD kılavuzlarına göre şüpheli her olguda diyalizat kültürü için örnek alınmalı ve kültür sonucu beklenmeksizin ampirik antibiyotik tedavisine başlanmalıdır. Tanı kriterlerinin karşılandığı halde tedavinin geciktirilmesi; kateter kaybı ve hastanın mortalitesini doğrudan etkileyen bir zaman kaybına dönüşmektedir.

H&A hukuk bürosu olarak deneyimlerimize göre bu hasta gruplarına yönelik davalarda, savunmanın en savunmasız kaldığı nokta; tablonun başından beri atipik seyir izleyeceğinin bilinmesi gerekirken standart muayene protokolünden sapılmamasıdır.

Görüntüleme ve Laboratuvar Protokolü

Batın tomografisinin (BT), serbest karın içi hava — bağırsak perforasyonunun başlıca işareti — tespitinde duyarlılığının %100'e yaklaştığı bilinmektedir. Buna karşın uygulamada görüntüleme kararının zaman zaman geciktirildiği ya da hiç alınmadığı görülmektedir. Tanı klinik olarak net değilken BT çekilmemesi; özellikle atipik sunan hastalarda, standart bakım yükümlülüğünün karşılanmadığının somut göstergesi haline gelmektedir.

Laboratuvar açısından ise CRP, prokalsitonin ve laktik asit değerlerinin tek başına belirleyici olmamakla birlikte klinik değerlendirmeyi destekleyen parametreler olduğu ve takip sürecindeki seyrin belgelenmesi bakımından kritik işlev taşıdığı unutulmamalıdır. Bu değerlerin tırmanmasına karşın klinik müdahale kararının ertelenmesi, nedensellik analizinde doğrudan sorgulanmaktadır.

Türk Hukukunda Değerlendirme Çerçevesi

Yargıtay'ın yerleşik içtihadında cerrahi acil durumların yönetimi, standart bakım yükümlülüğünün en sıkı uygulandığı alan olarak öne çıkmaktadır. Peritonit davalarında bilirkişi değerlendirmesi genellikle şu başlıklar üzerinde şekillenmektedir: risk faktörleri mevcut olduğunda muayenenin yeterliliği ve sıklığı; görüntüleme kararının ne zaman ve nasıl alındığı; acil cerrahi endikasyonunun ortaya çıkmasından müdahaleye kadar geçen süre ve bu gecikmenin sonuçla nedensel ilişkisi.

Aydınlatılmış onam açısından ise elektif abdominal cerrahi planlanan hastanın, anastomoz kaçağı ve peritonit gelişimi olasılığına dair bilgilendirilmesi ile bu riskin ve postoperatif izlem protokolünün kayıt altına alınması beklenmektedir. Bilgilendirme belgelerindeki eksiklik, tazminat taleplerinde ek bir sorumluluk kalemi olarak değerlendirilmektedir.

Sonuç

Semptom başlangıcından müdahaleye kadar geçen her ek saatin mortaliteyi istatistiksel olarak anlamlı biçimde artırdığını gösteren veriler, peritonit davalarındaki hukuki riskin neden hafife alınamayacağını somut olarak ortaya koymaktadır. Erken dönemde kaçırılan tablo ile yeterince izlenmeyen bir postoperatif hasta; farklı klinik senaryolar olsa da her ikisi de benzer hukuki zeminde karşılık bulmaktadır.

Hanyaloğlu Acar Hukuk Bürosu, peritonit tanı gecikmesi davalarında avukatlık ve hukuki danışmanlık sunmakta; adli tıp bilirkişiliği, tıbbi belge analizi ve yargısal süreç yönetimi alanlarında destek sağlamaktadır. Hukuki sürecinizi konuşmak için (0212) 278 25 51 numaralı hattımızdan bize ulaşabilirsiniz.

​

İLGİLİ BAŞLIKLAR

Sepsis Tanı ve Tedavi Gecikmesi
Apandisit Rüptürü Tanı Gecikmesi

Abdominal Kompartman Sendromu Tanı İhmali

Safra Kaçağı - Kolesistektomi Malpraktis