Sepsis (kan zehirlenmesi olarak da bilinen bu tablo), enfeksiyona karşı vücudun düzensiz ve kendine zarar veren bir yanıt geliştirmesi sonucu ortaya çıkan, yaşamı tehdit eden organ işlev bozukluğudur. 2021 yılı küresel verilerine göre yılda 166 milyon insanı etkileyen sepsis, 21 milyonun üzerinde ölüme neden olmuştur; bu, tüm küresel ölümlerin yaklaşık üçte birine karşılık gelmektedir. Türkiye'de yapılan çok merkezli bir yoğun bakım çalışması ise septik şok vakalarında yoğun bakım mortalitesinin %70'i aşan oranlara ulaştığını belgelemektedir. Bu tablonun hukuki boyutunu belirleyen gerçek şudur: erken tanı ve zamanında başlanan antibiyotik tedavisiyle büyük ölçüde önlenebilen ölümler, gecikme durumunda malpraktis davaları ve hukuki sorumluluk zemininde değerlendirilmektedir. Hanyaloğlu-Acar Hukuk Bürosu olarak sağlık hukuku deneyimimizle; sepsis davalarında kritik sorunun büyük çoğunlukla tanının konulup konulamayacağı değil, tanının ne zaman ve hangi klinik bulgular mevcut olduğunda konulması gerektiği olduğunu gözlemlemekteyiz.

Savunma Açısından Kritik Soru: Hangi Anda Sepsis Tanınmalıydı?

Uluslararası Sepsis-3 tanımı, sepsisi "enfeksiyona bağlı vücüt yanıtının neden olduğu organ disfonksiyonu" olarak tanımlar. Klinisyenler için pratik ilk değerlendirme aracı ise qSOFA ölçeğidir: bilinç değişikliği, sistolik kan basıncının 100 mmHg ve altına düşmesi ile solunum hızının dakikada 22'nin üzerine çıkması. Bu üç parametreden ikisinin karşılanması, ciddi seyirli enfeksiyon açısından yüksek riski işaret etmektedir. qSOFA'nın özgüllüğü yüksek olmakla birlikte duyarlılığı %37-48 düzeyinde kalmaktadır; yani erken evrede tabloyu saptama gücü sınırlıdır. Bu sınırlılık, qSOFA negatifken sepsis riskinin göz ardı edilmesini meşrulaştırmaz — tam tersine, vital bulgular ve klinik seyirle birleştirilmiş kapsamlı değerlendirme yükümlülüğünü pekiştirir.

Malpraktis davalarında uzman bilirkişinin en sık sorguladığı mesele şudur: klinisyenin elinde bulunan muayene bulguları, vital bulgular ve laboratuvar değerleri bir arada değerlendirildiğinde, sepsis tanısı o anda konulabilir miydi? Bu soruya "evet" yanıtı verilebildiği halde tanının saatler ya da günler geciktiği ortaya konursa, savunma zemini ciddi ölçüde daralır.

Tedavi Gecikmesi: Saatlik Maliyet

Uluslararası veriler, uygun antibiyotik tedavisindeki her saatlik gecikmenin mortaliteyi artırdığını tutarlı biçimde göstermektedir: septik şok tablosunda bu artış saatte %7-8 düzeyinde seyredebilmektedir. Sepsiste Sağkalım Kampanyası (Surviving Sepsis Campaign) kılavuzları, septik şok olgularında antimikrobiyal başlanması için 1 saatlik, sepsiste ise 3 saatlik hedef süre tanımlamaktadır. Bir saatlik paket kapsamında kan kültürü alınması, laktik asit ölçümü ve geniş spektrumlu antibiyotik başlanması yer almaktadır.

Sepsiste Sağkalım Kampanyası kılavuzları, Türk Yoğun Bakım Derneği tarafından Türkçeye çevrilmiş ve ülkemizde yoğun bakım pratiğinin temel başvuru kaynakları arasına girmiştir. Bu kılavuzlardan sapma, standart bakımın karşılanmadığının göstergesi olarak bilirkişi değerlendirmesinde doğrudan yer bulmaktadır.

H&A hukuk bürosu olarak deneyimlerimize göre savunmanın en zayıf kaldığı senaryolar; kültür alınmadan önce ampirik antibiyotik başlanmaması ya da başlanmasının ertelenmesi ve laktik asit değerinin yüksekliğine karşın klinik müdahalenin gecikmesiyle karakterizedir.

Tanıyı Gölgeleyen Durumlar

Sepsis, pek çok tablonun görünümüne bürünebilmektedir. Acil servise "grip" ya da "idrar yolu enfeksiyonu" ön tanısıyla başvuran hastalarda, ateş ve yorgunluğun hafif bir viral hastalığa ya da basit bir idrar yolu enfeksiyonuna bağlanması; tablo ağırlaşana dek antibiyotik başlanmamasıyla sonuçlanabilmektedir. Özellikle "ürosepsis" — idrar yolu enfeksiyonundan köken alan sepsis — bu nedenle en sık gözden kaçan tablo olarak öne çıkmaktadır.

Cerrahi sonrası dönemde ayrı bir zorluk söz konusudur: ilk 48 saatte cerrahi travmaya bağlı gelişen SIRS (sistemik inflamatuar yanıt sendromu) bulguları fizyolojik kabul edilmektedir. Ancak üçüncü günden itibaren devam eden ya da yeniden gelişen ateş, taşikardi ve bilinç değişikliği; septik komplikasyon açısından aktif değerlendirmeyi zorunlu kılan klinik sinyallerdir.

Yaşlı hastalar ise klasik sepsis bulgularını çoğu zaman üretmemektedir: ateş baskılanmış, ağrı algısı azalmış, bilinç değişikliği ise altta yatan bilişsel gerilemenin üstüne eklenen bir bulgu olarak kolaylıkla göz ardı edilebilmektedir. Bu grupta tek anlamlı erken bulgu, zaman zaman yalnızca beklenmedik bir işlevsel gerileme ya da taşikardi olmaktadır.

Türk Hukukunda Değerlendirme Çerçevesi

Yargıtay'ın yerleşik içtihadında, klinisyenin bir enfeksiyon tablosunda sepsis gelişimini öngörebilecek pozisyonda bulunması ve buna rağmen gerekli adımları atmamış olması; ihmal değerlendirmesinin merkezine yerleşmektedir. Sepsis davalarında bilirkişi analizi şu başlıklar üzerinde yoğunlaşmaktadır: risk faktörlerinin tanımlandığı anda kılavuz uyumlu tanısal paketin (kültür, laktik asit, tam kan sayımı) başlatılıp başlatılmadığı; antibiyotik başlangıç zamanı ve seçiminin uygunluğu; septik şoka ilerlemenin izleme kayıtlarındaki yansıması ile yoğun bakım transferi kararının gecikmesi.

Aydınlatılmış onam açısından ise ciddi enfeksiyon tablosunda sepsis gelişimi riskinin hastaya ve yakınlarına zamanında aktarılması ve bu bilgilendirmenin belgelenmesi beklenmektedir. Bilgilendirme kaydının eksik ya da hiç yapılmamış olması ise tazminat taleplerinde ayrı bir sorumluluk kalemi oluşturmaktadır.

Sonuç

Sepsis davalarında hukuki sorumluluk, tek bir hatanın değil; birbirine bağlı bir karar zincirinin değerlendirilmesini gerektirir. İlk vitallerin yorumlanması, kültür alma zamanlaması, antibiyotik başlangıcı ve yoğun bakım yönlendirmesi — bu adımların her biri hem klinik hem hukuki süreçte ayrı ayrı sorgulanmaktadır.

Hanyaloğlu Acar Hukuk Bürosu, sepsis tanı ve tedavi gecikmesi davalarında avukatlık ve hukuki danışmanlık sunmakta; adli tıp bilirkişiliği, tıbbi belge analizi ve yargısal süreç yönetimi alanlarında destek sağlamaktadır. Sorularınız için büromuzla doğrudan iletişime geçebilirsiniz: (0212) 278 25 51

​

İLGİLİ BAŞLIKLAR

Peritonit Tanı Gecikmesi

Bakteriyel Menenjit Tanı ve Tedavi Gecikmesi

Abdominal Kompartman Sendromu Tanı İhmali

​