Yabancı Hastalar: Sağlık Turizminde Yaşanan Hukuksal ve Klinik Sorunlar
Güncelleme tarihi: 3 Kas
Güncelleme 03.11.2026
Türkiye, tıbbi altyapısı ve farklı branşlarda sunduğu sağlık hizmetleri nedeniyle uluslararası sağlık turizmi kapsamında çok sayıda yabancı hastaya hizmet sunmaktadır. Ancak yabancı hastaların tedavi süreçlerinde dil ve kültür farklılıkları, tıbbi beklentiler, aydınlatılmış onam, komplikasyon yönetimi ve tedavi sonrası takip gibi konular, hekimler ve sağlık kuruluşları bakımından kendine özgü hukuki ve klinik sorunlar doğurmaktadır.
26 Nisan 2025 tarihli ve 32882 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Uluslararası Sağlık Turizmi ve Turistin Sağlığı Hakkında Yönetmelik, 13 Temmuz 2017 tarihli Yönetmeliği yürürlükten kaldırarak sağlık tesisleri ve aracı kuruluşların yetkilendirilmesi ile hizmet sunumuna ilişkin esasları yeniden düzenlemiştir. Bununla birlikte, Türkiye'de sağlık hizmeti alan her yabancı hasta bu Yönetmelik kapsamında değildir. Yönetmeliğin uygulama alanı, kapsam ve istisna hükümleri dikkate alınarak belirlenmelidir.
Bu yazıda, sağlık turizmi kapsamında yabancı hastaların tedavisinde karşılaşılan hukuki ve klinik sorunlar, özellikle hekimlerin ve sağlık kuruluşlarının yükümlülükleri bakımından ele alınmaktadır.
Yabancı Dilde İletişim, Aydınlatma ve Onam
Ana dilde gerçekleşen iletişimde dahi tıbbi terimlerin hastalar tarafından anlaşılması zaman zaman güç olabilmektedir. Sağlık turizminde ise yabancı dilde iletişim, hastanın bilgilendirilmesini ve tıbbi müdahaleye ilişkin rızasının alınmasını daha karmaşık hale getirmektedir. Hastanın anlayabileceği dilde hazırlanmış onam belgelerinin kullanılması, tıbbi bilgilerin doğru tercüme edilmesi ve gerektiğinde tercüman eşliğinde aydınlatma yapılması bu nedenle önem taşımaktadır.
Aydınlatılmış onam, hastanın sağlık durumu, uygulanacak tıbbi müdahalenin niteliği, beklenen yararları, olası risk ve komplikasyonları, tedavi alternatifleri ve müdahalenin reddedilmesinin sonuçları hakkında yeterli bilgi edinerek karar vermesini gerektirir. Hasta Hakları Yönetmeliği'nin 15, 18 ve 31. maddeleri ile Hekimlik Meslek Etiği Kuralları'nın 26. maddesi, hastanın bilgilendirilmesi ve rızasının alınması bakımından temel düzenlemelerdir.
26 Nisan 2025 tarihli Uluslararası Sağlık Turizmi ve Turistin Sağlığı Hakkında Yönetmeliğin 7. maddesi uyarınca sağlık tesislerinde oluşturulan uluslararası sağlık turizmi birimi, tercümanlık hizmetlerinin koordinasyonundan da sorumludur. Bununla birlikte, tercüman desteği sağlanması hekimin hastayı tıbbi müdahale hakkında yeterli biçimde aydınlatma yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. Özellikle müdahalenin önemli riskleri, olası komplikasyonları ve tedavi alternatifleri hakkında hastanın doğru bilgilendirilmesi gerekir. Tercüman aracılığıyla gerçekleştirilen bilgilendirmenin kapsamının ve tercüman desteğinin tıbbi kayıtlarda belgelenmesi, sonradan ortaya çıkabilecek uyuşmazlıklar bakımından önemlidir.
Sağlık turizminde bilgilendirme ve onam süreçlerinin dijital ortamda yürütüldüğü de görülmektedir. 27 Ekim 2026 tarihli Bilgilendirilmiş Rızanın Elektronik Ortamda Alınması Hakkında Yönetmelik ile belirlenen koşullarda hastanın rızasının e-Nabız veya sağlık tesisinin elektronik haberleşme aracı üzerinden alınabilmesine ilişkin usul ve esaslar düzenlenmiştir. Ancak elektronik ortamda yapılan kimlik doğrulama ve onam işlemi, hastanın müdahalenin niteliğini ve risklerini gerçekten anladığını tek başına ortaya koymaz. Yabancı hastanın anlayabileceği dilde bilgilendirilmesi, sorularının yanıtlanması ve özgür iradesiyle karar verebilmesi elektronik onam uygulamalarında da gözetilmelidir.
Farklı kültürlerden gelen hastaların tedaviye ilişkin beklentileri ve karar verme alışkanlıkları da aydınlatılmış onam sürecini etkileyebilir. Bazı hastalar tıbbi kararları aile üyeleriyle birlikte değerlendirmek isteyebilir. Bu tür durumlarda hastanın tercihleri dikkate alınmalı, ancak bilgilendirilme ve kendi tedavisi hakkında karar verme hakkı korunmalıdır. Aydınlatılmış onamın yalnızca bir belgenin imzalanması veya elektronik ortamda onaylanmasından ibaret olmadığı unutulmamalıdır.
Beklenti ve Gerçeklik Arasındaki Uyumsuzluk
Sağlık turizminde artan rekabet, hastaneler ve sağlık kuruluşları arasında daha iyi hizmet sunma ve uygun fiyatlarla tedavi sağlama yönünde bir baskı oluştururken, hasta beklentilerinin doğru yönetilmesini ve aracı kuruluşların rolünü de önemli hale getirmektedir.
Hastaların tedavi sonuçlarına ilişkin beklentileri ile gerçekte elde edilen sonuçlar arasında farklılıklar olabilir. Bu durum, özellikle estetik cerrahi gibi tedavi sonuçlarının kişisel değerlendirmelere açık olduğu alanlarda daha belirgindir. Hastaya tıbben güvence verilemeyecek sonuçların vaat edilmesi, müdahalenin sınırlarının veya olası risklerinin yeterince açıklanmaması, tedavi sonrasında şikâyetlere ve hukuki uyuşmazlıklara neden olabilir.
Yabancı hastaların sağlık kuruluşuna başvurmadan önce aracı kuruluşlarla iletişime geçmeleri, tedaviye ilişkin beklentilerin henüz hekimle görüşülmeden şekillenmesine yol açabilmektedir. 26 Nisan 2025 tarihli Uluslararası Sağlık Turizmi ve Turistin Sağlığı Hakkında Yönetmelik, aracı kuruluşların yetkilendirilmesini ve faaliyetlerini düzenlemiştir. Ayrıca 12 Kasım 2025 tarihli Sağlık Hizmetlerinde Tanıtım ve Bilgilendirme Faaliyetleri Hakkında Yönetmelik uyarınca aracı kuruluşların kendilerini sağlık tesisi gibi tanıtmamaları ve aracılık ettikleri sağlık hizmetinin ilgili sağlık tesisi tarafından sunulduğunu belirtmeleri gerekmektedir. Aracı kuruluşların hastaya verdiği bilgiler ile hekimin tıbbi değerlendirmesi arasında farklılıklar bulunması, hastanın beklentilerinin karşılanmamasına ve uyuşmazlıkların ortaya çıkmasına neden olabilir. Bu nedenle tedavinin kapsamı, olası sonuçları ve riskleri konusunda hastanın doğrudan hekim tarafından doğru biçimde bilgilendirilmesi önem taşımaktadır.
Yabancı hastanın Türkiye'de kısa süre kalacak olması nedeniyle birden fazla ameliyatın aynı dönemde gerçekleştirilmesini talep etmesi ve kimi zaman bu konuda ısrarcı davranması, hekimlerin karşılaştığı önemli sorunlardandır. Böyle bir talebin değerlendirilmesinde tıbbi endikasyon, hastanın genel sağlık durumu, müdahalelerin birlikte yapılmasının riskleri ve ameliyat sonrası takip imkânları dikkate alınmalıdır. Ayrıca yabancı hastanın önceki hastalıklarına ve tedavilerine ilişkin yeterli bilgiye ulaşılamaması, hekimin risk değerlendirmesini güçleştirebilir. Bu nedenle hastanın beklentileri kadar, uygulanacak tedavinin tıbbi gerekliliği ve güvenliği de gözetilmelidir.
Tıbbi Dokümantasyon
Başarılı bir tedavi için hastanın sağlık geçmişine ilişkin bilgilerin doğru ve eksiksiz biçimde edinilmesi önemlidir. Hasta Hakları Yönetmeliği'nin 42/A maddesi uyarınca hastalar, daha önce geçirdikleri hastalıkları, gördükleri tedavileri, kullandıkları ilaçları ve sağlıklarıyla ilgili diğer bilgileri mümkün olduğunca doğru ve eksiksiz olarak bildirmelidir. Ancak sağlık turizminde hasta beklentileri, dil engeli veya önceki tıbbi kayıtlara ulaşılamaması nedeniyle hekimler eksik ya da yanıltıcı bilgilerle karşılaşabilmektedir. Bu durum, hekimin hastanın tıbbi öyküsünü dikkatle değerlendirme, gerekli bilgileri araştırma ve elde edilen bulguları kayıt altına alma sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.
Tıbbi dokümantasyonda kullanılan terminolojinin doğru çevrilmesi ve yorumlanması, tedavi sürecinin güvenliği açısından önemlidir. Farklı ülkelerde tıbbi kayıtların hazırlanmasında kullanılan standartlar, belge formatları ve terminoloji farklılıkları, hastanın önceki tetkik ve tedavilerinin değerlendirilmesini güçleştirebilir. Bu nedenle özellikle tanı ve tedavi kararlarını etkileyebilecek belgelerin doğru anlaşılması, gerektiğinde tercüme desteği alınması ve eksik bilgilerin tamamlanması önem taşımaktadır.
26 Nisan 2025 tarihli Uluslararası Sağlık Turizmi ve Turistin Sağlığı Hakkında Yönetmeliğin 7. maddesi, uluslararası sağlık turizmi birimine hastanın kabul, kayıt, teşhis, tedavi ve taburculuk süreçlerinin koordinasyonuna ilişkin görevler vermektedir. Yönetmeliğin 8. maddesi ise sağlık tesislerine, Bakanlığın kayıt tescil sisteminde kayıtlı bir sağlık bilgi yönetim sistemi kullanarak sunulan sağlık hizmetlerine ilişkin verileri kaydetme ve arşivleme yükümlülüğü getirmektedir. Hastanın tıbbi öyküsünün, muayene bulgularının, uygulanan işlemlerin, tedavi sürecinin ve taburculuk bilgilerinin düzenli biçimde kaydedilmesi, tıbbi bakımın sürekliliği kadar sonradan ortaya çıkabilecek hukuki uyuşmazlıklar bakımından da önemlidir.
Hastaların kendi tıbbi kayıtlarını inceleme ve bir örneğini alma hakkı bulunmaktadır. Hasta Hakları Yönetmeliği'nin 16 ve 17. maddeleri, hastanın kayıtlarına erişmesi ve eksik veya hatalı bilgilerin düzeltilmesini istemesi bakımından temel düzenlemelerdir. Yabancı hastaların kişisel sağlık verilerinin gizliliğinin ve güvenliğinin sağlanması da sağlık kuruluşlarının hukuki yükümlülükleri arasındadır.
Tedavi Sonrası Bakım ve İzlem
Yabancı hastaların tedavi sonrasında kendi ülkelerine dönmeleri, gerekli takip ve bakımın sürdürülmesini güçleştirebilir. Uzak mesafeler ve dil engeli, hastaların tedaviyi gerçekleştiren hekim veya sağlık kuruluşuyla iletişim kurmasını zorlaştırmaktadır. Bu nedenle hastanın ülkesine dönmeden önce kontrol süreci, ilaç kullanımı, bakım önerileri ve yeniden tıbbi değerlendirme gerektiren belirtiler hakkında anlayabileceği dilde bilgilendirilmesi önemlidir. Tedavi sonrası takip planının ve hastaya verilen önerilerin tıbbi kayıtlarda yer alması, bakımın sürekliliği kadar olası hukuki uyuşmazlıklar bakımından da önem taşır.
Teletıp uygulamaları ve dijital sağlık platformları, yabancı hastaların tedavi sonrası izlenmesini kolaylaştırabilir. Nitekim 26 Nisan 2025 tarihli Uluslararası Sağlık Turizmi ve Turistin Sağlığı Hakkında Yönetmeliğin 6. maddesi, sağlık tesislerinin Uzaktan Sağlık Hizmetlerinin Sunumu Hakkında Yönetmelik kapsamında uzaktan sağlık hizmeti verebilmelerine imkân tanımaktadır. Ancak bu hizmetlerin ilgili mevzuatta öngörülen faaliyet izni, teknik altyapı ve veri güvenliği koşullarına uygun olarak sunulması gerekir.
Uzaktan takip imkânı, gerekli durumlarda hastanın yüz yüze muayene edilmesi veya acil tıbbi müdahale alması ihtiyacını ortadan kaldırmaz. Özellikle hastanın ülkesine dönüşünden sonra ortaya çıkan şikâyetlerde, başvurunun niteliğine göre bulunduğu ülkedeki bir sağlık kuruluşuna yönlendirilmesi ve tedavi sürecine ilişkin gerekli koordinasyonun sağlanması önemlidir.
Komplikasyon Yönetimi
Sağlık turizminin doğası gereği hekimlerin karşılaştığı sorunlardan biri de komplikasyon yönetimidir. Olası tıbbi komplikasyonların önlenmesi, zamanında fark edilmesi ve uygun biçimde tedavi edilmesi, yabancı hastaların tedavi sonrasında kendi ülkelerine dönmeleri nedeniyle güçleşebilir. Özellikle acil müdahale gerektiren durumlarda hastanın bulunduğu ülkede sağlık hizmetine erişiminin sağlanması ve gerekli koordinasyonun kurulması her zaman mümkün olmayabilir.
Bu nedenle sağlık turizminde komplikasyon yönetimi, hastanın güvenliği kadar hekimlerin ve sağlık kuruluşlarının hukuki sorumlulukları bakımından da önem taşımaktadır. Komplikasyonun meydana gelmesi tek başına hekimin kusurlu olduğunu göstermez. Ancak komplikasyonun zamanında fark edilmemesi, gerekli müdahalenin yapılmaması veya uygun takip ve yönlendirme tedbirlerinin alınmaması, somut olayın özelliklerine göre hukuki sorumluluğa neden olabilir.
26 Nisan 2025 tarihli Uluslararası Sağlık Turizmi ve Turistin Sağlığı Hakkında Yönetmeliğin 6. maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan "komplikasyon ve" ibaresi hakkında verilen yürütmenin durdurulması kararı, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 21 Mayıs 2026 tarihli ve YD İtiraz No: 2026/286 sayılı kararıyla kaldırılmamıştır. Söz konusu yargısal süreç, komplikasyonlardan doğan sorumluluğun kapsamı ve hukuki belirliliği bakımından önem taşımaktadır.
Gizlilik ve Veri Koruma
Sağlık turizminde yabancı hastaların kişisel bilgilerinin ve tıbbi kayıtlarının gizliliğinin korunması, hasta hakları ve sağlık kuruluşlarının hukuki sorumlulukları bakımından önem taşımaktadır. Hastaların sağlık durumlarına, teşhis ve tedavilerine ilişkin bilgiler, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) kapsamında özel nitelikli kişisel veri olarak korunmaktadır.
7499 sayılı Kanun ile KVKK'nın 6. maddesinde yapılan ve 1 Haziran 2024 tarihinde yürürlüğe giren değişiklikler, özel nitelikli kişisel verilerin işlenmesinde açık rıza dışında da hukuka uygunluk sebepleri öngörmüştür. Kanunun 6. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, sır saklama yükümlülüğü altında bulunan kişiler veya yetkili kurum ve kuruluşlar tarafından, tıbbi teşhis, tedavi ve bakım hizmetlerinin yürütülmesi ile sağlık hizmetlerinin planlanması, yönetimi ve finansmanı için gerekli olan sağlık verileri, hastanın açık rızası aranmaksızın işlenebilir. Kanunlarda açıkça öngörülen durumlar ve bir hakkın tesisi, kullanılması veya korunması için zorunlu olan veri işleme faaliyetleri de ilgili şartlar altında açık rıza dışında değerlendirilebilmektedir. Bununla birlikte, kanunda öngörülen diğer işleme şartlarının bulunmadığı ve açık rızaya dayanılması gereken durumlarda hastanın bilgilendirilmiş ve özgür iradesiyle verilmiş açık rızası alınmalıdır. Tıbbi müdahaleye ilişkin aydınlatılmış onam ile kişisel verilerin işlenmesine ilişkin açık rıza birbirinden farklı hukuki işlemlerdir.
Yabancı hastaların sağlık verilerinin sağlık turizmi aracı kuruluşları, tercümanlar, sigorta şirketleri veya diğer sağlık kuruluşlarıyla paylaşılması da ilgili mevzuata uygun olmalıdır. Tedavi sürecinde bu kişi ve kuruluşlarla iletişim kurulması gerekebilmekle birlikte, sağlık verilerine erişim ve veri paylaşımı yalnızca ilgili hizmetin gerektirdiği kapsamla sınırlı tutulmalıdır. Tedavi amacıyla veri işlenebiliyor olması, hastanın bütün sağlık bilgilerinin üçüncü kişilerle sınırsız biçimde paylaşılabileceği anlamına gelmez.
Yabancı hastaların sağlık verilerinin yurt dışına aktarılması bakımından ise KVKK'nın 9. maddesinde düzenlenen koşullar uygulanır. 7499 sayılı Kanun ile değiştirilen bu madde uyarınca, ilgili veri işleme şartının bulunması ve aktarım yapılacak ülke, sektör veya uluslararası kuruluş hakkında yeterlilik kararı verilmiş olması halinde yurt dışına veri aktarımı mümkündür. Yeterlilik kararının bulunmadığı durumlarda ise Kanunda öngörülen uygun güvencelerden birinin sağlanması gerekir. Bunların da bulunmadığı hallerde, yalnızca Kanunda sınırlı olarak belirtilen istisnai durumlarda ve arızi olmak kaydıyla aktarım yapılabilir. Hastanın muhtemel riskler hakkında bilgilendirilerek açık rıza vermesi bu istisnalardan biridir. Dolayısıyla hastanın onayı, düzenli ve sürekli yurt dışına veri aktarımını her durumda hukuka uygun hale getirmez.
Yabancı hastalar, kişisel verilerinin hangi amaçlarla ve hangi hukuki sebeplere dayanılarak işlendiği, kimlere aktarılabileceği ve bu verilere ilişkin hakları konusunda bilgilendirilmelidir. Sağlık kuruluşları, kişisel sağlık verilerine yalnızca yetkili kişilerin erişmesini sağlamalı, yetkisiz erişim ve veri ihlallerine karşı gerekli teknik ve idari tedbirleri almalıdır. Tıbbi kayıtlar, ilgili mevzuatta öngörülen veya işlenme amacı bakımından gerekli olan süre boyunca saklanmalı; saklanmasını gerektiren hukuki sebeplerin ortadan kalkması halinde mevzuata uygun şekilde silinmeli, yok edilmeli veya anonim hale getirilmelidir.
Sigorta ve Mali Konular
Sağlık turizminde tedavi maliyetleri, sigorta kapsamı ve vize işlemleri gibi konularda yaşanan belirsizlikler, yabancı hastaların şikâyetlerine neden olabilmektedir. Hastaların tedavi masraflarını kendi ülkelerindeki sigorta şirketlerinden karşılamak istemeleri, farklı sigorta sistemleri ve poliçe koşulları nedeniyle güçlükler yaratabilmektedir. Tedavi sonrasında komplikasyon gelişmesi ve hastanın yeniden sağlık hizmeti almak zorunda kalması halinde ortaya çıkan giderlerin hangi sigorta kapsamında karşılanacağı da uyuşmazlık konusu olabilmektedir.
26 Nisan 2025 tarihli Uluslararası Sağlık Turizmi ve Turistin Sağlığı Hakkında Yönetmeliğin 11. ve 12. maddeleri, sağlık hizmetlerinin fiyatlandırılması ve faturalandırılmasına ilişkin yükümlülükleri düzenlemektedir. Sağlık kuruluşlarının Bakanlıkça belirlenen fiyat tarifesine uygun hareket etmesi, hastaya sunulan hizmetlerin ayrıntılı dökümünü ve birim fiyatlarını gösteren belgeleri düzenlemesi gerekmektedir. Aracı kuruluşların sundukları konaklama, ulaşım, transfer, tercümanlık ve danışmanlık gibi hizmetlere ilişkin ücretleri de ayrıntılı biçimde belgelendirmesi öngörülmüştür.
Aynı Yönetmeliğin 6. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendiyle, uluslararası sağlık turizmi kapsamında ameliyathane ortamında gerçekleştirilecek cerrahi ve girişimsel işlemler için sağlık tesislerine komplikasyon sigortası yaptırma zorunluluğu getirilmiştir. Bu düzenleme hakkında daha önce verilen yürütmenin durdurulması kararı, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 21 Mayıs 2026 tarihli ve YD İtiraz No: 2026/286 sayılı kararıyla kaldırılmıştır. Böylece söz konusu sigorta yükümlülüğü yeniden uygulanabilir hale gelmiştir. Bununla birlikte, davanın esası hakkında henüz kesin bir hüküm verilmiş değildir.
Komplikasyon sigortası, hekimin tıbbi kötü uygulamaya ilişkin zorunlu mali sorumluluk sigortasından farklıdır. Komplikasyonun meydana gelmesi tek başına hekimin kusurlu olduğu anlamına gelmediği gibi, komplikasyon sigortasının bulunması da ortaya çıkan bütün zararların karşılanacağını göstermez. Sigortanın kapsamı, teminat limitleri, istisnaları ve başvuru koşulları ilgili poliçeye göre değerlendirilmelidir. Özellikle hastanın ülkesine dönüşünden sonra ortaya çıkabilecek komplikasyonlarda, sigorta kapsamına giren giderler ve izlenecek başvuru süreci hakkında hastanın doğru bilgilendirilmesi önemlidir.
Hasta Şikâyetinin Yönetimi
Yabancı hastaların şikâyetlerinin doğru yönetilmesi, sağlık turizminde hekimlerin ve sağlık kuruluşlarının karşılaştığı önemli sorunlardan biridir. Hastalar, kendi ülkelerindeki hasta hakları ve başvuru yollarından farklı olarak Türkiye'de hangi haklara sahip olduklarını veya bir uyuşmazlık halinde nereye başvurabileceklerini bilmeyebilirler. Dil engeli ve hastanın ülkesine dönmüş olması da şikâyetin değerlendirilmesini güçleştirebilir.
Bazı hastaların yaşadıkları sorunu sosyal medya üzerinden paylaşarak çözüm aramaları, hekim ile hasta arasındaki uyuşmazlığın daha da büyümesine neden olabilmektedir. Bu nedenle şikâyetin ilk aşamada doğru değerlendirilmesi ve hasta ile sağlıklı bir iletişim kurulması önemlidir. Hastanelerin hasta ilişkileri veya şikâyet yönetimi birimlerinin yabancı hastaların başvurularını anlayabilecekleri dilde karşılaması, gerekli tıbbi değerlendirmeleri yaptırması ve hastaya uygun biçimde geri dönüş sağlaması, uyuşmazlıkların büyümesini önleyebilir.
26 Nisan 2025 tarihli Uluslararası Sağlık Turizmi ve Turistin Sağlığı Hakkında Yönetmeliğin 6. maddesinin dördüncü fıkrası, sağlık tesisleri ve aracı kuruluşların sağlık turizmi alanındaki şikâyetleri değerlendirerek düzeltici ve önleyici faaliyetler yürütmelerini ve gerekli iyileştirmeleri gerçekleştirmelerini öngörmektedir. Bu kapsamda şikâyetin konusunun belirlenmesi, ilgili tıbbi kayıtların incelenmesi ve gerektiğinde tedaviyi gerçekleştiren hekimden açıklama alınması önem taşımaktadır. Aracı kuruluş üzerinden iletilen şikâyetlerde ise başvurunun niteliğine göre sağlık tesisiyle gerekli koordinasyon sağlanmalıdır. Şikâyet sürecinde gerçekleştirilen işlemlerin kayıt altına alınması, hem hastanın haklarının korunması hem de olası hukuki uyuşmazlıklarda sürecin açıklığa kavuşturulması bakımından gereklidir.
Hastanın başvurusu sağlık kuruluşu bünyesinde çözümlenemediğinde hukuki hak arama süreci başlayabilir. Uyuşmazlığın niteliğine göre taraflar arasında bir anlaşmazlığın arabuluculuk yöntemiyle çözümü değerlendirilmelidir. Tüketici mahkemelerinin görevine giren ve kanuni istisnalar kapsamında bulunmayan uyuşmazlıklarda dava açılmadan önce arabuluculuğa başvurulması dava şartıdır. Bununla birlikte, sağlık turizminden kaynaklanan bütün uyuşmazlıklar için arabuluculuğun zorunlu olduğu söylenemez. Başvurulacak hukuki yol, uyuşmazlığın konusu ve tarafların hukuki durumuna göre belirlenmelidir.
Tıbbi uygulama hatası iddiasıyla bir dava açılması halinde ise hastanın tedavi sürecine ilişkin tıbbi kayıtların korunması, olayın tıbbi ve hukuki yönden değerlendirilmesi ve gerekli savunmaların yasal süreler içinde hazırlanması önem taşımaktadır. Şikâyetin ilk aşamadan itibaren dikkatle yönetilmesi, hem hasta haklarının korunmasına hem de hekim ve sağlık kuruluşlarının hukuki durumlarının doğru değerlendirilmesine katkı sağlayacaktır.
Sonuç
Sağlık turizminde yabancı hastaların karşılaştığı hukuki ve klinik sorunlar, yalnızca tedavinin sonucundan hareketle değerlendirilemez. Hastanın anlayabileceği dilde bilgilendirilmesi, tedaviye ilişkin beklentilerin gerçekçi biçimde belirlenmesi, tıbbi kayıtların düzenli tutulması, komplikasyonların uygun şekilde yönetilmesi ve tedavi sonrası takibin planlanması, güvenli sağlık hizmetinin birbirini tamamlayan unsurlarıdır.
26 Nisan 2025 tarihli Uluslararası Sağlık Turizmi ve Turistin Sağlığı Hakkında Yönetmelik, sağlık tesisleri ile aracı kuruluşların görev ve yükümlülüklerini daha ayrıntılı biçimde düzenlemiştir. Kişisel sağlık verilerinin korunması ve yurt dışına aktarılmasında da güncel KVKK hükümlerine uyulması gerekmektedir.
Bununla birlikte, komplikasyon gelişmesi veya hastanın beklediği tedavi sonucunun elde edilememesi tek başına tıbbi uygulama hatasının bulunduğunu göstermez. Hekimlerin, sağlık kuruluşlarının ve aracı kuruluşların hukuki sorumluluğu; üstlendikleri yükümlülükler, uygulanan tedavinin özellikleri, olası kusur ve illiyet bağı dikkate alınarak somut olayın koşullarına göre değerlendirilmelidir.
Arb. Av. Ayşe Gül Hanyaloğlu
