Özel Hastaneler Yönetmeliğinde Değişiklik ile Muayenehane Hekimlerine Kısıtlama
Güncelleme tarihi: 7 gün önce
Güncelleme: 3 Kasım 2026
Bu yazı, 6 Ekim 2022 tarihli Özel Hastaneler Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile muayenehane hekimlerinin serbest çalışma hakkına getirilen kısıtlamaları, düzenlemenin yayımlandığı dönemdeki hukuki çerçevede incelemektedir.
Söz konusu hükümler 2023 yılında değiştirilmiş, 30 Ocak 2025 tarihinde yeni Özel Hastaneler Yönetmeliği'nin yürürlüğe girmesiyle önceki Yönetmelik yürürlükten kaldırılmıştır. Aşağıdaki inceleme, 2022 tarihli düzenlemeye ilişkin hukuki değerlendirmelerimizi ve eleştirilerimizi tarihsel bağlamı içinde korumaktadır.
7 Ocak 2023 tarihinde yapılan değişiklikleri Muayenehane Hekimlerine İkinci Yönetmelik ve Son Gelişmelerin İncelenmesi başlıklı yazımızda; 6 Ekim 2022 tarihli düzenlemeye ilişkin Danıştay 10. Dairesinin 26 Aralık 2024 tarihli iptal kararını ise Danıştay'dan Muayenehane Hekimleri İçin Emsal Karar: Yönetmelik İptal Kararı başlıklı makalemizde değerlendirdik.
Özel Hastaneler Yönetmeliğinde yapılan değişiklik, muayenehane hekimlerinin mesleklerini icra etmelerine önemli kısıtlamalar getirdi. 6 Ekim 2022 tarihinde Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Özel Hastaneler Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile getirilen değişiklikleri inceleyeceğiz.
Muayenehane Hekimlerinin Özel Hastanede Hizmet Verebilme Koşulları
Yeni düzenlemeye göre muayenehanesi bulunan hekimler, hizmet bedeli hasta tarafından karşılanmak ve Sosyal Güvenlik Kurumundan talep edilmemek kaydıyla, hastanenin ilgili branşta boş uzman hekim kadrosu bulunması halinde yıllık sözleşme yapmak suretiyle özel hastanelerde hastalarını tedavi edebileceklerdir.
Özel hastanelerin boş uzman hekim kadrosu bulunmaması durumunda ise;
Ruhsatında ve/veya faaliyet izin belgesinde kayıtlı uzman hekim branşlarındaki toplam kadro sayısının %15'ine kadar uzman hekimle sözleşme imzalayabileceklerdir.
Aynı branşta birden fazla hekimle sözleşme imzalanmak istenmesi durumunda, ilgili branşın toplam kadro sayısının üçte birinden fazla uzman hekimle sözleşme imzalanamayacaktır.
Muayenehane Hekimi ile Sözleşme İmzalanması ve Sonrası Prosedür
Sözleşmelerin ibrazı
Yönetmelikte, muayenehane hekimi ile sözleşme imzalanmasının ardından bir suretinin özel hastane tarafından Özel Sağlık Kuruluşları Yönetim Sistemi'ne (SKYS) eklenerek müdürlüğe gönderileceği belirtilmiştir. Müdürlüğe ibrazın, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren en geç üçüncü ayın sonuna kadar yerine getirilmesi gerekmektedir.
Aydınlatma ve hasta verileri
Bu durumdaki hastaların, hastanedeki tedavi masraflarının kendileri tarafından karşılanacağı hususunda ve tıbbi müdahalenin konusu ile sonuçları hakkında muayenehanede bilgilendirileceği; ayrıca hasta bilgilerinin, özel hastaneye Muayene Bilgi Yönetim Sistemi (MBYS) üzerinden Bakanlıkça belirlenen form ile gönderileceği düzenlenmiştir.
Onam belgeleri
Özel hastanede gerçekleştirilecek ayakta veya yatarak tedavi öncesinde, muayenehane hastalarına ilişkin bilgilendirilmiş rıza formunun hasta veya kanuni temsilcisi, muayenehane hekimi, özel hastanenin ilgili birim sorumlusu ve mesul müdür tarafından imzalanacağı belirtilmiştir.
Yönetmeliğin önceki halinde de mevcut olan, hastaya sunulan teşhis ve tedavi hizmetlerinden muayenehane hekimi ile özel hastanenin müştereken sorumlu olduğu hükmü korunmuştur. Ayrıca özel hastane mesul müdürünün, her ay sonunda tedavi edilen hasta sayısı ve hekim isimlerini müdürlüğe bildirmesi ve bu şekilde tedavi gören hastalara ayrıntılı fatura düzenlenmesi yönündeki hükümler de devam ettirilmiştir.
Profesör ve Doçentlerin Özel Hastanede Hizmet Verebilme Koşulları
Özel hastaneler, tabip ve diş tabibi kadro sayıları için ayrı ayrı hesaplanmak ve bu kadro sayılarının yüzde yirmisini geçmemek üzere belirlenen sayıda profesör ve doçenti, 2547 sayılı Kanun'un 36. maddesinin yedinci fıkrası kapsamında, devlet üniversitesi ile yapacakları kurumsal sözleşme çerçevesinde çalıştırabilecektir.
Ancak Yönetmelik değişikliği ile profesör ve doçentlerin özel hastanenin boş uzman kadrosunda görevlendirilmeleri için Bakanlıkça komisyon oluşturulması prosedürü getirilmiştir.
Yönetmeliğe göre komisyon;
Özel sektör için öngörülmüş il özel oranını,
İlgili uzmanlık branşının ülkemizdeki durumunu,
Başvurulan ilde ilgili branşta milyon kişiye düşen uzman tabip sayısını,
Aynı ildeki özel sağlık tesislerinde ilgili branşta çalışan uzman tabip sayısını
dikkate alarak değerlendirme yapacaktır.
Bu kriterlere uygun bulunması halinde profesör ve doçentlerin özel hastanenin boş uzman hekim kadrosunda çalıştırılabilmesine imkân tanınmıştır.
Vakıf Üniversitesi Kadrosundaki Hekimlerin Özel Hastanede Hizmet Verebilme Koşulu
Yeni düzenleme ile vakıf üniversitesi kadrosunda bulunan tıp ve diş hekimliği fakülteleri öğretim üyelerinin, üniversite hastanesi ve iş birliği yapılan özel hastane dışında, 1219 sayılı Kanun'un 12. maddesine uygun olmak kaydıyla, özel hastanenin boş uzman hekim kadrosunda çalışabilecekleri belirtilmiştir.
Sonuç
Yeni Yönetmelik, özellikle muayenehanede hizmet veren ve sayıları 7 bine yakın olan hekimlerin anayasal çalışma hakkını kısıtlayan bir durum yaratacaktır.
Anayasa'nın 12. maddesine göre herkes, kişiliğine bağlı, dokunulmaz, devredilmez ve vazgeçilmez temel hak ve özgürlüklere sahiptir.
Anayasal temel haklardan biri de 48. maddede düzenlenen çalışma ve sözleşme hürriyetidir. Buna göre herkes, dilediği alanda çalışma ve sözleşme hürriyetine sahiptir.
Yine Anayasa'nın 13. maddesine göre temel hak ve özgürlükler, özlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasa'nın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir.
Serbest çalışan hekimlerin, kadro kısıtlaması nedeniyle özel hastanelerle sözleşme yapamayacak olmaları, anayasal bir hak olan çalışma özgürlüğünün kısıtlanmasına neden olacaktır. Ayrıca temel haklara yönelik bu kısıtlamanın yönetmelikle yapılması da hukuken itiraz konusu olacaktır.
Hiç şüphesiz bu düzenleme, hastalar açısından da mağduriyete yol açacaktır. Hastanın hekim seçme hakkı da yeni Yönetmelik ile ihlal edilir hale gelmektedir. Muayenehane hekiminin tedavisi altında bulunan birçok hasta, doktoruyla kurduğu güven ilişkisinin devamı gereği, aynı doktorun kendisine cerrahi müdahale uygulamasını talep etme hakkına sahip olmalıdır.
Yönetmeliğin uygulanmaya başlamasıyla mesleğini serbest olarak icra eden birçok hekimin, ameliyat yapacakları hastane bulması neredeyse imkânsız hale gelecektir. Plastik cerrahi, kadın doğum ve KBB gibi, yoğun olarak muayenehanede mesleklerini sürdüren cerrahi branş hekimlerinin en çok etkilenen kesim olacağı şüphesizdir.
Tabip odaları ve uzmanlık derneklerinin bu konuyu yargıya taşımaları ve yargılamalar sonuçlanıncaya kadar yürütmenin durdurulması kararı verilmesi, tedavi bekleyen hastalar açısından da önemli olacaktır.
Arb. Av. Ayşe Gül Hanyaloğlu
