Danıştay'dan Muayenehane Hekimleri İçin Emsal Karar: Yönetmelik İptal Kararı
Güncelleme tarihi: 4 Kas
Güncelleme: 04.11.2026
Danıştay 10. Dairesinin 26.12.2024 tarihli, E.2022/7758, K.2024/6965 sayılı kararıyla, muayenehane hekimlerinin özel hastanelerde hasta tedavi etmelerine ilişkin 6 Ekim 2022 tarihli düzenlemenin bazı hükümleri hukuka aykırı bulunarak iptal edilmişti. Ancak kararın iptale ilişkin hükümleri, Sağlık Bakanlığının temyiz başvurusu üzerine Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu (İDDK) tarafından bozulmuştur.
Bu yazımızda, Danıştay 10. Dairesinin ilk kararındaki hukuki gerekçeler ve kararın verildiği tarihte yaptığımız değerlendirmeler korunmuştur. İDDK'nın bozma gerekçeleri ile çoğunluk görüşü ve karşı oylar arasındaki hukuki farklılıklar, Muayenehane Hekimlerine Getirilen Sınırlamalar Hukuka Uygun mu? Danıştay İDDK Kararı ve Yargı İçindeki Görüş Ayrılığı başlıklı 12 Aralık 2025 tarihli makalemizde ayrıca incelenmiştir.
Öte yandan, 30 Ocak 2025 tarihli Özel Hastaneler Yönetmeliğinin 24. ve geçici 7. maddelerine karşı açılan davalar ayrı bir yargısal süreçtir. Bu düzenlemelerin bazı ibareleri hakkında verilen yürütmenin durdurulması kararının ilgili bölümleri, İstanbul Tabip Odasının açtığı davada İDDK'nın 2 Temmuz 2026 tarihli kararıyla kaldırılmıştır. Bu davada esas hakkındaki yargılama devam etmektedir.
SÜRECİN HUKUKİ ARKA PLANI
06.10.2022 tarihli ve 31975 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan düzenleme ile serbest çalışan muayenehane hekimlerinin özel hastanelerde hasta tedavi etmeleri önemli kısıtlamalara tabi tutulmuştu. Hekimlerin serbest çalışma hakkını doğrudan etkileyen bu düzenleme, meslek örgütlerinin ve hekimlerin yoğun tepkisine yol açmış ve ülke genelinde çok sayıda iptal davası açılmıştı. Düzenlemenin getirdiği sınırlamaları Özel Hastaneler Yönetmeliğinde Değişiklik ile Muayenehane Hekimlerine Kısıtlama başlıklı yazımızda incelemiştik.
Tarafımızca da 6 Ekim 2022 tarihli düzenlemeye karşı iptal davası açılmıştır. Ancak yargılama devam ederken 07.01.2023 tarihli ve 32066 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikle, 2002 tarihli Özel Hastaneler Yönetmeliği'nin Ek 5. maddesinin ilgili hükümleri yeniden düzenlenmiştir. Bu değişiklikle önceki Yönetmelik yürürlükten kaldırılmamış; boş uzman hekim kadrosu şartı kaldırılmakla birlikte yıllık sözleşme zorunluluğu ve kadro sınırlaması gibi temel kısıtlamalar korunmuştur. Yeni düzenlemeye karşı da iptal davası açılmıştır. Bu değişiklikleri Muayenehane Hekimlerine İkinci Yönetmelik ve Son Gelişmelerin İncelenmesi başlıklı yazımızda değerlendirmiştik.
Hukuki süreç devam ederken bu kez 30.01.2025 tarihli ve 32798 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan yeni Özel Hastaneler Yönetmeliği yürürlüğe girmiş ve 2002 tarihli Özel Hastaneler Yönetmeliği yürürlükten kaldırılmıştır. Ancak yeni Yönetmeliğin “Muayenehane Tabiplerinin Özel Hastanede Hasta Tedavisi” başlıklı 24. maddesiyle, muayenehane hekimlerinin özel hastanelerde hasta tedavi etmelerine ilişkin koşullar yeniden düzenlenmiş; sözleşme zorunluluğu, kadro sınırlaması ve il dışında özel hastaneyle sözleşme yapılabilmesi için Bakanlığın uygun görüşünün aranması gibi kısıtlamalar büyük ölçüde korunmuştur. Geçici 7. maddede ise 7 Ocak 2023 tarihinden önce muayenehanesi bulunan hekimlere yönelik kadro sınırlaması muafiyeti düzenlenmiştir.
Sürecin başına dönersek; 6 Ekim 2022 tarihli ilk düzenlemeye karşı açılan davada idare, sonraki yönetmelik değişiklikleri nedeniyle davanın konusuz kaldığını ileri sürmüşse de Danıştay 10. Dairesi bu görüşü kabul etmemiştir. Daire, düzenlemelerde değişiklik yapılmasına rağmen muayenehane hekimlerinin özel hastanelerde hasta tedavi etmelerine yönelik temel sınırlamaların devam ettiğini değerlendirerek işin esasını incelemiş ve 26.12.2024 tarihli, E.2022/7758, K.2024/6965 sayılı kararıyla dava konusu hükümlerin bir kısmının iptaline karar vermiştir.
Ancak Danıştay 10. Dairesinin verdiği bu kararın iptale ilişkin hükümleri, Sağlık Bakanlığının temyiz başvurusu üzerine Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu tarafından bozulmuştur. Dolayısıyla ilk kararın, halen yürürlükte bulunan 2025 tarihli Özel Hastaneler Yönetmeliği bakımından geçerliliğini sürdüren bir iptal kararı olarak değerlendirilmesi mümkün değildir. Bununla birlikte Danıştay 10. Dairesinin ilk kararında ortaya koyduğu gerekçeler, serbest meslek hakkı, sağlık hizmetlerinin planlanması ve idarenin düzenleme yetkisinin sınırları bakımından önem taşıyan hukuki tartışmaların bir parçasıdır.
Bu yazıda, Danıştay 10. Dairesinin 26 Aralık 2024 tarihli iptal kararının dayandığı hukuki gerekçeler ve kararın verildiği dönemde yaptığımız değerlendirmeler ele alınmaktadır. Sonraki temyiz incelemesinde ortaya çıkan farklı hukuki yaklaşımlar ise ayrı bir incelememizin konusunu oluşturmaktadır.
DANIŞTAY KARARI VE İPTAL EDİLEN HÜKÜMLER
Danıştay 10. Dairesi, 26.12.2024 tarihli ve E.2022/7758, K.2024/6965 sayılı kararıyla, Sağlık Bakanlığının 6 Ekim 2022 tarihli düzenlemesinde yer alan bazı hükümlerin iptaline karar vermişti. Aynı konuda açılmış çok sayıda davada da benzer yönde kararlar verilmişti.
Daire tarafından iptaline karar verilen hükümler şunlardı:
Özel Hastaneler Yönetmeliği'nin Ek 5. maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendinin ilk cümlesindeki “... yıllık sözleşme yapmak suretiyle ilgili branşta boş uzman hekim kadrosu olması halinde ...” ibaresi,
Aynı bendin ikinci, üçüncü ve dördüncü cümleleri: Özel hastanelerin toplam uzman hekim kadrosunun %15'i oranındaki sözleşme sınırı, aynı branşta kadronun üçte birinden fazla hekimle sözleşme yapılamaması ve sözleşmelerin SKYS sistemine yüklenmesine ilişkin hükümler,
6 Ekim 2022 tarihli değişiklikle eklenen geçici 18. madde: Sözleşmelerin üç ay içerisinde il sağlık müdürlüğüne ibraz edilmesi zorunluluğu,
Aynı değişiklik Yönetmeliğinin 6. maddesiyle Özel Hastane Müeyyide Formuna eklenen, söz konusu hükümlere aykırılık hâlinde uygulanacak yaptırımlara ilişkin düzenleme.
Danıştay'ın İptal Gerekçeleri
Danıştay 10. Dairesinin kararında, iptal edilen düzenlemelere ilişkin temel hukuki değerlendirme, bu hükümlerin idari işlemin sebep unsuru yönünden hukuka aykırı bulunmasıydı.
Daire, Sağlık Bakanlığının sağlık hizmetlerini planlama ve düzenleme yetkisini kabul etmekle birlikte, bu yetkinin kullanılmasında getirilen sınırlamaların somut ve objektif gerekçelere dayanması gerektiğini vurgulamıştır.
Bu kapsamda Danıştay 10. Dairesi, 14.11.2024 tarihli ara kararıyla davalı idareden, %15 ve üçte bir oranlarındaki sözleşme sınırlamalarının belirlenmesinde esas alınan bilimsel çalışmaları, özel hastanelerin ameliyathane sayısı ve kullanım kapasitelerine ilişkin verileri, sözleşme yapamayan muayenehane hekimlerinin durumunu ve kadro dışı geçici çalışan hekimlerin planlamada dikkate alınıp alınmadığını açıklamasını istemiştir.
Sağlık Bakanlığı tarafından verilen yanıtta, söz konusu oranların belirlenmesine ilişkin bilimsel bir çalışma yapılmadığı, ameliyathane kapasitesi ve kullanımına yönelik belirtilen hususların da ayrıca değerlendirilmediği anlaşılmıştır. Bakanlık, getirilen sınırlamaları sağlık hizmetlerinin ülke genelinde dengeli dağılımı, kamu ve özel sağlık hizmetleri arasındaki dengenin korunması ve sağlık insan gücünün planlanması gerekliliğiyle açıklamıştır.
Ancak Danıştay 10. Dairesi, bu açıklamaları dava konusu sınırlamaların belirlenmesi bakımından yeterli görmemiş; düzenlemenin sebep unsurunun somut olarak ortaya konulamadığı sonucuna ulaşmıştır.
Daire, idarenin sağlık hizmetlerini planlama konusunda takdir yetkisi bulunduğunu kabul etmekle birlikte, bu yetkinin mutlak ve sınırsız olmadığını, kamu yararı, hizmet gerekleri ve hukukun genel ilkelerine uygun biçimde kullanılması gerektiğini belirtmiştir.
Bu gerekçeler, Danıştay 10. Dairesinin 26 Aralık 2024 tarihli ilk kararındaki hukuki değerlendirmeleri yansıtmaktadır. Kararın iptale ilişkin hükümleri daha sonra Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu tarafından bozulduğundan, söz konusu düzenlemelerin halen bu karara dayanılarak iptal edilmiş bulunduğu sonucuna varılamaz.
HUKUKA UYGUN BULUNAN HÜKÜMLER
Danıştay 10. Dairesi, 26.12.2024 tarihli kararında, 6 Ekim 2022 tarihli yönetmelik değişikliğiyle getirilen bazı hükümler yönünden ise iptal istemini reddetmiştir. Bu hükümler, hekimlerin özel hastanelerde hasta tedavi etmelerinin kanuni dayanağı, hastaların bilgilendirilmesi, aydınlatılmış onam, kesintisiz sağlık hizmeti sunumu ve hekim ile özel hastanenin sorumluluğuna ilişkindir.
Serbest Hekimin Özel Hastanede Hasta Tedavi Edebilmesi
Danıştay, 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı Sanatlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun'un 12. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, serbest çalışan bir hekimin, hizmet bedeli hasta tarafından karşılanmak ve Sosyal Güvenlik Kurumundan talep edilmemek kaydıyla hastasını özel hastanede tedavi edebilmesinin kanuni dayanağa sahip olduğunu belirtmiştir.
Bu nedenle düzenlemede yer alan “hizmet bedeli hasta tarafından karşılanmak” ve “Sosyal Güvenlik Kurumundan talep edilmemek kaydıyla” ifadelerinde hukuka aykırılık bulunmamıştır. Ancak bu değerlendirme, aynı düzenlemeyle getirilen sözleşme ve kadro sınırlamalarının da hukuka uygun bulunduğu anlamına gelmemektedir.
Bilgilendirme ve Rıza Süreci
Muayenehaneye başvuran hastanın, özel hastanede gerçekleştirilecek tedavinin masrafları, tıbbi müdahalenin konusu ve sonuçları hakkında önceden bilgilendirilmesi ve müdahale öncesinde aydınlatılmış onamının alınmasına ilişkin düzenleme de hukuka uygun bulunmuştur.
Danıştay, bilgilendirme ve aydınlatılmış onam yükümlülüğünü değerlendirirken Hasta Hakları Yönetmeliği ile 1219 sayılı Kanun'un 70. maddesini dikkate almıştır. Aydınlatılmış onam formunun hasta veya kanuni temsilcisi, muayenehane hekimi, özel hastanenin ilgili birim sorumlusu ve mesul müdürü tarafından imzalanmasını öngören düzenlemede, hekimin yanı sıra özel hastanenin de hastaya karşı yükümlülükleri bulunduğu gerekçesiyle hukuka aykırılık görülmemiştir.
Kesintisiz Hizmet ve Müşterek Sorumluluk
Muayenehane hekiminin, özel hastanede yürütülecek tedavi süresince hastasına kesintisiz sağlık hizmeti sunmasını öngören düzenleme de hasta güvenliği ve sağlık hizmetinin sürekliliği açısından hukuka uygun bulunmuştur.
Ayrıca hastaya sunulan teşhis ve tedavi hizmetlerinden muayenehane hekimi ile özel hastanenin müştereken sorumlu olmasına ilişkin hükümde de hukuka aykırılık görülmemiştir. Danıştay, tedaviyi gerçekleştiren hekimin sorumluluğunun yanında özel hastanenin hasta bakımı, hizmetin organizasyonu ve sağlık hizmetinin gereği gibi yürütülmesine ilişkin yükümlülüklerini dikkate almıştır.
Bildirim ve Fatura Yükümlülüğü
Özel hastanenin mesul müdürünün, her ay sonunda muayenehane hekimleri tarafından tedavi edilen hasta sayısını ve hekim bilgilerini il sağlık müdürlüğüne bildirmesi ile hastalara ayrıntılı fatura düzenlenmesine ilişkin hükümler de hukuka uygun bulunmuştur.
Danıştay, bu yükümlülüklerin sağlık hizmetlerinin kayıt altına alınması, denetlenmesi, kayıt dışı uygulamaların önlenmesi ve hasta haklarının korunması amaçlarına hizmet ettiğini değerlendirerek düzenlemelerde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşmıştır.
KARŞI OY GÖRÜŞÜ
Danıştay 10. Dairesi, 26.12.2024 tarihli kararında, hastaya ait bilgilerin Muayene Bilgi Yönetim Sistemi (MBYS) üzerinden özel hastaneye aktarılmasını öngören düzenlemeye ilişkin iptal istemini oy çokluğuyla reddetmiştir. Ancak bir üye, kişisel sağlık verilerinin işlenmesi ve aktarılmasına ilişkin bu hükmün yeterli kanuni dayanağı bulunmadığı gerekçesiyle karşı oy kullanmıştır.
MBYS Üzerinden Kişisel Sağlık Verilerinin Aktarılması
Dava konusu düzenleme, muayenehaneye başvuran hastanın bilgilerinin, tedavisinin gerçekleştirileceği özel hastaneye Bakanlıkça belirlenen form aracılığıyla MBYS üzerinden gönderilmesini öngörmekteydi.
Danıştay 10. Dairesinin çoğunluğu, 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu'nun 3. maddesi ile 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'nun 6. maddesini dikkate alarak, Sağlık Bakanlığının sağlık verilerinin kayıt altına alınması ve işlenmesine ilişkin yetkisi bulunduğunu değerlendirmiştir.
Karşı oyda ise 3359 sayılı Kanun'un 3. maddesinin Bakanlığa kayıt ve bildirim sistemi kurma yetkisi verdiği, ancak bu hükmün kişisel sağlık verilerinin işlenmesi ve aktarılması bakımından açık bir kanuni yetkilendirme içermediği savunulmuştur. Ayrıca KVKK'nın 6. maddesinin özel nitelikli kişisel verilerin hangi şartlarda işlenebileceğini düzenlediği, bu hükmün tek başına Bakanlığa sınırsız bir veri işleme ve aktarma yetkisi tanımadığı vurgulanmıştır.
Karşı oyun temel dayanaklarından biri de Anayasa Mahkemesinin 26.10.2023 tarihli, E.2018/118, K.2023/180 sayılı kararıdır.
Anayasa Mahkemesi bu kararıyla, 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin kişisel sağlık verilerinin toplanması, işlenmesi ve aktarılmasına ilişkin 378. maddesini, Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile düzenlenemeyecek bir alana ilişkin olduğu gerekçesiyle iptal etmiştir. Karar 27.02.2024 tarihinde Resmî Gazete'de yayımlanmış ve iptal hükmü 27.11.2024 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
Karşı oyda, söz konusu Anayasa Mahkemesi kararı da dikkate alınarak MBYS üzerinden veri aktarımını öngören düzenlemenin kanuni dayanağının yeterli olmadığı ve bu nedenle iptal edilmesi gerektiği görüşü savunulmuştur.
Sonraki Kanuni Düzenleme
Bununla birlikte, Danıştay 10. Dairesinin kararından sonra 15.01.2025 tarihli ve 7538 sayılı Kanun'un 2. maddesiyle, 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu'na “Bilgi toplama, işleme ve paylaşma yetkisi” başlıklı ek 19. madde eklenmiştir.
Bu düzenlemeyle Sağlık Bakanlığına, kanunda belirtilen amaçlarla kişisel sağlık verilerini toplama ve işleme konusunda açık kanuni yetki tanınmış; söz konusu verilerin KVKK'da öngörülen şartlar dışında aktarılamayacağı hükme bağlanmıştır.
Dolayısıyla Danıştay 10. Dairesinin 2024 tarihli kararındaki karşı oy gerekçeleri, kararın verildiği tarihteki mevzuat çerçevesinde değerlendirilmelidir. Sonraki kanuni düzenleme, sağlık verilerinin işlenmesinin hukuki dayanağını değiştirmiştir. Bununla birlikte, veri aktarımının amacı, kapsamı, gerekliliği, ölçülülüğü ve güvenliği bakımından KVKK hükümlerine uygunluk yükümlülüğü devam etmektedir.
YENİ YÖNETMELİKLER VE DEVAM EDEN HUKUKİ DURUM
Danıştay 10. Dairesinin iptal kararı 6 Ekim 2022 tarihli düzenlemeye ilişkin olmakla birlikte, muayenehane hekimlerinin özel hastanelerde hasta tedavi etmelerine yönelik sınırlamalar sonraki yönetmeliklerde de büyük ölçüde korunmuştur.
7 Ocak 2023 tarihinde yapılan değişiklikle sözleşme ve kadro sınırlamalarına ilişkin hükümler yeniden düzenlenmiş; 30 Ocak 2025 tarihli Özel Hastaneler Yönetmeliği ile ise önceki Yönetmelik yürürlükten kaldırılarak yeni bir düzenlemeye geçilmiştir.
Muayenehane Hekimlerine Yönelik Sınırlamalar ve Geçici Muafiyetler
30 Ocak 2025 tarihli Yönetmeliğin 24. maddesiyle, muayenehane hekimlerinin hastalarını özel hastanelerde tedavi edebilmeleri özel hastaneyle sözleşme yapılması şartına bağlanmış ve ilgili uzmanlık dalındaki toplam kadro sayısının üçte biri oranında sözleşme sınırlaması getirilmiştir.
Aynı maddede, 60 yaş üstü muayenehane hekimlerinin sözleşme yaptıkları hastanelerden birinde kadro sınırlamasından muaf tutulması, hekimin bulunduğu ilde uygun özel sağlık kuruluşu bulunmaması hâlinde Bakanlığın uygun görüşüyle yakın bir ilde sözleşme yapılabilmesi ve sözleşmeli hastanede gerçekleştirilemeyen müdahaleler için vaka bazlı özel izin alınabilmesi düzenlenmiştir.
Yönetmeliğin geçici 7. maddesinde ise 7 Ocak 2023 tarihinden önce muayenehanesi bulunan hekimlerin, sözleşme yapacakları en fazla iki özel hastanede kadro sınırlamasından muaf tutulmaları öngörülmüştür. Ayrıca bu hekimlerin muayenehanelerini kapatmaları hâlinde üç ay içinde yeniden açmaları durumunda muafiyet haklarının devam edeceği hükme bağlanmıştır.
Bu düzenleme, 7 Ocak 2023 tarihinden önce muayenehane açmış hekimler ile daha sonra mesleğini serbest olarak icra etmeye başlayan hekimler arasında farklı bir uygulama oluşturmuştur.
2026 Yılındaki Yargısal Gelişmeler
2025 tarihli Özel Hastaneler Yönetmeliğinin bazı hükümlerinin iptali ve yürütmesinin durdurulması istemiyle de Danıştayda davalar açılmıştır.
Bu davalardan İstanbul Tabip Odası tarafından açılan E.2025/1575 sayılı dosyada Danıştay 10. Dairesi, 31.12.2025 tarihinde yürütmenin durdurulması istemini kısmen kabul etmiştir. Kararın Mayıs 2026'da duyurulmasıyla, muayenehane hekimlerinin özel hastanelerle sözleşme yapmalarına ilişkin kadro sınırlamalarının uygulanmasında önemli bir değişiklik ortaya çıkmıştır.
Danıştay 10. Dairesi bu kararıyla, Yönetmeliğin 24. maddesinin ikinci fıkrasında yer alan üçte birlik kadro sınırlaması ile 60 yaş üstü hekimlere tanınan muafiyetin tek hastaneyle sınırlandırılmasına ilişkin ibarelerin yürütmesini durdurmuştur. Aynı şekilde geçici 7. maddede yer alan “7/1/2023” ve “en fazla ikisinde” ibareleri hakkında da yürütmenin durdurulmasına karar vermiştir.
Daire, özellikle kadro sınırlamasına ilişkin oran belirlenirken somut planlama çalışmalarının ve özel hastanelerin hizmet kapasitelerinin yeterince dikkate alınmadığı gerekçesine dayanmıştır.
Ancak Sağlık Bakanlığının itirazı üzerine dosya Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca incelenmiş ve İDDK'nın 02.07.2026 tarihli kararıyla, 7 üyenin oyuna karşı 6 üyenin karşı oyuyla, yürütmenin durdurulması kararı kaldırılmıştır.
İDDK çoğunluğu, Sağlık Bakanlığının sağlık hizmetlerini planlama ve denetleme yetkisini, sağlık hizmetlerinin dengeli ve verimli sunulması ile hasta güvenliğinin korunması amaçlarını dikkate alarak dava konusu düzenlemelerde yürütmenin durdurulmasını gerektiren koşulların bulunmadığı sonucuna ulaşmıştır.
Bu kararın ardından Yönetmeliğin 24. maddesindeki üçte birlik kadro sınırlaması ve geçici 7. maddesindeki muafiyet hükümleri yeniden uygulanabilir hâle gelmiştir. Ancak yürütmenin durdurulması kararının kaldırılması, Yönetmeliğin hukuka uygunluğunun esas hakkında verilmiş kesin bir kararla tespit edildiği anlamına gelmemektedir. İlgili davanın esasına ilişkin yargılama devam etmektedir.
Öte yandan, 24. maddenin dördüncü fıkrasındaki vaka bazlı özel izin düzenlemesi hakkında da ayrı bir dosyada yürütmenin durdurulması kararı verilmiştir. Bunun ardından 29 Ağustos 2026 tarihli ve 33355 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikle bu fıkra yeniden düzenlenmiştir. Yeni metinde vaka bazlı özel izin uygulaması korunmuş; izin talebinin değerlendirilmesi, acil durumlar, mesai saatleri dışındaki uygulamalar ve tatil günlerine ilişkin usul ve esasların Bakanlıkça belirlenmesi öngörülmüştür.
4 Kasım 2026 itibarıyla, muayenehane hekimlerinin özel hastanelerde hasta tedavi etmelerine ilişkin sözleşme zorunluluğu, kadro sınırlamaları ve geçici muafiyet hükümleri yürürlükteki düzenlemenin bir parçası olmaya devam etmektedir. Bununla birlikte, bu hükümlere yönelik yargısal süreçler ve sağlık hizmetlerinin planlanması konusunda idareye tanınan yetkinin sınırlarına ilişkin hukuki tartışmalar henüz sona ermemiştir.
GENEL DEĞERLENDİRME
Danıştay 10. Dairesinin 26.12.2024 tarihli, E.2022/7758, K.2024/6965 sayılı kararı, muayenehane hekimlerinin özel hastanelerde hasta tedavi etmelerine ilişkin sınırlamaların hukuki dayanaklarının tartışılması bakımından önemli bir yargısal değerlendirme ortaya koymuştur.
Danıştay 10. Dairesi, sağlık hizmetlerinin planlanması konusunda idarenin geniş takdir yetkisine sahip olduğunu kabul etmekle birlikte, bu yetkinin kullanılmasında getirilen sınırlamaların kamu yararı, hizmet gerekleri ve somut planlama verileriyle gerekçelendirilmesi gerektiğini vurgulamıştır. Özellikle sözleşme ve kadro sınırlamalarının belirlenmesinde objektif ve bilimsel verilerin yeterince ortaya konulamamış olması, iptal kararının temel gerekçesini oluşturmuştur.
Ancak bu değerlendirme, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun temyiz incelemesi sonucunda farklı bir hukuki sonuca ulaşmasıyla yeni bir boyut kazanmıştır. İDDK çoğunluğu, Sağlık Bakanlığının sağlık hizmetlerini planlama ve düzenleme yetkisini daha geniş yorumlayarak iptal hükümlerinin bozulmasına karar vermiştir. Dolayısıyla Danıştay 10. Dairesinin ilk kararındaki gerekçeler, bugün geçerliliğini sürdüren bir iptal kararının dayanağı olarak gösterilemez.
Bununla birlikte İDDK kararında ortaya çıkan görüş ayrılıkları, muayenehane hekimlerinin serbest meslek icrasına getirilen sınırlamaların kanuni dayanağı, idarenin planlama yetkisinin sınırları ve ölçülülük ilkesi bakımından hukuki tartışmaların devam ettiğini göstermektedir.
Öte yandan 30 Ocak 2025 tarihli Özel Hastaneler Yönetmeliğinin 24. ve geçici 7. maddelerine karşı açılan davalar, 2022 tarihli düzenlemeye ilişkin temyiz incelemesinden ayrı bir yargısal süreç oluşturmaktadır. Bu davalarda verilen yürütmenin durdurulması kararlarının ilgili bölümlerinin İDDK tarafından kaldırılmış olması, yeni Yönetmeliğe ilişkin davaların esas yönünden kesin olarak sonuçlandığı anlamına gelmemektedir.
Muayenehane hekimlerinin kendi hastalarını özel hastanelerde tedavi edebilmeleri, hekimlerin mesleğini serbestçe icra etme hakkı ile sağlık hizmetlerinin kamu yararı doğrultusunda planlanması arasındaki hukuki dengenin önemli bir örneğidir. Bu alanda idareye tanınan düzenleme yetkisinin kapsamı kadar, getirilen sınırlamaların kanuni dayanağı, gerekliliği ve ölçülülüğü de yargısal denetimin konusunu oluşturmaya devam etmektedir.
Arb. Av. Ayşe Gül HANYALOĞLU
