Estetik ve Plastik Cerrahide Malpraktis Savunması

​

Estetik girişimlerden doğan uyuşmazlıklar, tıbbi sorumluluk hukukunun diğer alanlarından bir noktada ayrılır: mahkemeler bu ilişkiyi büyük ölçüde eser sözleşmesi olarak nitelendirir. Nitelendirme değişince tartışmanın ekseni de değişir. Soru artık yalnızca "hekim özen yükümlülüğüne aykırı davrandı mı" değil, "taahhüt edilen sonuç gerçekleşti mi" biçiminde kurulur. Bu ayrım, tıbben kusursuz yürütülmüş bir girişimde dahi sorumluluk tartışmasının açılmasına yol açabilmektedir.

Hanyaloğlu & Acar Hukuk Bürosu 1994 yılından bu yana sağlık hukuku alanında çalışmakta, iki bini aşkın malpraktis dosyasında hekim ve sağlık kuruluşu savunmasını yürütmektedir. Aşağıdaki başlıklar, plastik ve estetik cerrahi alanında incelediğimiz dosyalarda tekrar eden uyuşmazlık eksenlerini yansıtmaktadır.

En Sık Karşılaşılan Uyuşmazlık Alanları

Eser sözleşmesi ve sonuç taahhüdü

Güzelleştirmeye yönelik girişimlerde mahkemeler, hekimi sonucu üstlenen yüklenici konumunda görmektedir. Bunun pratik sonucu şudur: bilirkişinin hekime kusur atfetmemesi tek başına davayı sonlandırmamakta, hedeflenen sonuca ulaşılıp ulaşılmadığı ayrıca denetlenmektedir. Bu tartışmanın ayrıntılı incelemesini estetik cerrahide eser sözleşmesi ve sonuç sorumluluğu başlıklı yazımızda yaptık.

Aydınlatılmış onamın kapsamı

Onam formunun dosyada bulunması ile savunmaya katkı sağlaması farklı şeylerdir. Güncel içtihat eşiği, formun varlığından kapsamına kaymış durumdadır: gerçekleşen olumsuz sonucun, formda sayılan komplikasyonlarla örtüşüp örtüşmediği ayrı bir inceleme konusu yapılmaktadır. İkinci ameliyat olasılığını ve hastanın estetik sonuçtan memnun kalmama ihtimalini de içeren formlar üst derece denetiminde daha dayanıklıdır. Konunun genel çerçevesi için aydınlatılmış onam sayfamıza bakılabilir.  Konuya ilişkin karar incelememiz ise estetik cerrahide aydınlatma ve onam başlığındadır.

Kombine ve çok bölgeli girişimler

Aynı seansta yapılan her ek girişim, ayrı bir sorumluluk kalemi gibi denetlenmektedir. İncelediğimiz dosyalarda, girişimlerden birine ilişkin ayrı onam kaydı bulunmaması, diğer girişimler kusursuz yürütülmüş olsa dahi tek başına belirleyici olmuştur. Kombine operasyonlarda onam mimarisi, teknik kusursuzluktan daha kırılgan bir savunma alanıdır.

Komplikasyon yönetimi ve kayıt düzeni

Komplikasyonun ortaya çıkması ile komplikasyonun yönetilmesi ayrı ayrı değerlendirilmektedir. Muayene, önerilen tedavi, hastanın kabul veya reddi ve kontrol randevularına ilişkin kayıtların bulunmadığı dosyalarda, tıbbi teknik uygun bulunsa bile savunma zayıflamaktadır. Komplikasyon–kusur ayrımının genel çerçevesi için tıbbi komplikasyon ve hekim sorumluluğu yazımıza bakılabilir.

Bilirkişi heyetinin bileşimi ve raporun kapsamı

İncelediğimiz dosyalarda istinaf denetiminin en sık kullandığı kaldırma sebebi, raporun sonucu değil kapsamıdır. Yalnızca "tıp kurallarına uygundur, kusur yoktur" diyen; hastanın bizzat muayenesine dayanmayan; sözleşmesel çerçeveyi hiç ele almayan raporlar hükme elverişsiz sayılmaktadır. Heyetin uzmanlık bileşimine yönelik itirazın ilk derecede ve rapor alınmadan önce kurulması, rapor içeriğine sonradan yapılacak itirazdan daha etkilidir.

Ağır sonuç: postoperatif takip ve organizasyon

Ölümle sonuçlanan dosyalarda tartışma cerrahi teknikten postoperatif izleme kaymaktadır. İncelediğimiz bir zincirde endikasyon, teknik ve anestezi uygun bulunmuş; sorumluluk, takip talimatlarının yazılı olarak verilmemiş olması ve ameliyatı yapan hekim ile servis ekibi arasındaki iletişimin kurulamaması üzerine kurulmuştur. Organizasyon kusuru tartışmasının benzer bir örneğini sterilizasyon süreçlerine ilişkin karar incelememizde ele aldık.

Görevli mahkeme, süre ve kesinlik sınırları

Özel sağlık kuruluşunda özel hekimce verilen estetik hizmet, incelediğimiz dosyaların tamamında tüketici işlemi sayılmış ve tüketici mahkemesi görevli görülmüştür. Yargılama süreleri beş ila dokuz yıl bandındadır. Ayrıca kesinlik sınırının altında kalan kalemlerde kanun yolu denetimi fiilen kapandığından, savunmanın ağırlığı ilk derece aşamasında kurulmalıdır. Özel sağlık kuruluşlarına yönelik istemlerde dava şartı arabuluculuk aşaması ayrıca gündeme gelir.

Kamu sağlık kuruluşunda yapılan girişimler

Kamu hastanesinde gerçekleştirilen girişimlerde uyuşmazlık idari yargıda tam yargı davası olarak görülür; ölçüt eser sözleşmesi değil hizmet kusurudur ve hekim taraf değil müdahil konumundadır. İdarenin ödediği tazminatı hekime rücu etmesi ayrı bir aşamadır; bu konuda kamu hekimine rücu davaları yazımıza bakılabilir.

Savunmada Yaklaşımımız

Estetik dosyalarında savunmayı belirleyen şey, çoğu zaman tıbbi doğruluk iddiası değil, bu iddiayı taşıyan belgelerdir. Çalışmamızın ilk adımı, dosyadaki kayıt düzeninin haritasını çıkarmaktır: işlem bazında onam belgeleri, ameliyat öncesi ölçüm ve görüntüler, endikasyon gerekçesi, komplikasyon anındaki muayene ve tedavi kayıtları, kontrol randevuları ve hastanın kabul ya da reddine ilişkin notlar.

İkinci adım bilirkişi sürecinin baştan yönetilmesidir. İncelediğimiz dosyalarda sonucu belirleyen etken çoğunlukla raporun kendisi değil, bilirkişiye sorulan sorunun formülasyonudur. Heyetin uzmanlık bileşimine ilişkin talep ile raporun kapsamına ilişkin soruların yargılamanın başında ortaya konması, rapor sonrasında yapılacak itirazlardan daha etkili olmaktadır.

Üçüncü adım, uyuşmazlığın hukuki niteliğinin doğru kurulmasıdır. Girişimin güzelleştirmeye mi yoksa tedaviye mi yönelik olduğu, sonuç taahhüdü iddiasının sınırları ve illiyet bağını kesen olguların belgeyle ortaya konması savunmanın omurgasını oluşturur. Ceza soruşturması, tabip odası incelemesi ve Mesleki Sorumluluk Kurulu süreci hukuk davasıyla birlikte yürütülür. Sigorta boyutu için hekim poliçeleri değerlendirmemize bakılabilir.

Riskin Azaltılması: Koruyucu Hukuk

Estetik cerrahide uyuşmazlıkların önemli bölümü, dava aşamasında değil ameliyat öncesi görüşmede belirlenir. Hangi sonucun teknik olarak mümkün olmadığının hasta dosyasına yazılması, her girişim için ayrı onam alınması, formun gerçekleşmesi muhtemel komplikasyonları ismen sayması ve hastanın belgeyi okuduğunu kendi el yazısıyla teyit etmesi, sonradan üretilmesi mümkün olmayan savunma malzemesidir.

Klinik kayıt düzeninin, onam formlarının ve tanıtım metinlerinin bu ölçütlere göre gözden geçirilmesi çalışmalarımızın bir bölümünü oluşturur. Uyuşmazlık türlerinin genel dağılımı için malpraktis iddia nedenleri sayfamıza, diğer branşlar için uzmanlık alanlarına göre malpraktis sayfamıza bakabilirsiniz.

Ayrıntılı değerlendirme için Estetik ve Plastik Cerrahide Malpraktis Rehberimizi inceleyebilir, dosyanız için ön değerlendirme talep edebilirsiniz.

Bu sayfa genel bilgilendirme amacı taşır; hukuki danışmanlık yerine geçmez. Anılan kararlar somut dosyaların koşulları içinde verilmiştir; her dosya kendi tıbbi ve hukuki koşulları içinde değerlendirilir.