Göz Hastalıklarında Malpraktis: Komplikasyon Ayrımı, Aydınlatılmış Onam ve Organizasyon Kusuru

Son güncelleme: 31 Ekim 2026

Göz hastalıklarında, özellikle cerrahi müdahaleler sonrasında gelişen enfeksiyon veya görme kaybı gibi ağır sonuçlar, malpraktis iddialarını gündeme getirebilmektedir. Ancak ortaya çıkan zararın ağırlığı, tek başına hekimin kusurlu olduğunu göstermez. Hukuki sorumluluğun belirlenmesinde, tıbbi müdahalenin kurallara uygunluğu kadar hastanın yeterince aydınlatılıp aydınlatılmadığı, gelişen komplikasyonun nasıl yönetildiği ve sağlık kuruluşunun organizasyonundan kaynaklanan eksiklikler de önem taşır. Göz hastalıklarına ilişkin yargı kararları, bu değerlendirmede tıbbi kayıtların, bilirkişi incelemelerinin ve somut olayın özelliklerinin belirleyici rolünü ortaya koymaktadır.

Göz Cerrahisinde Komplikasyon ve Malpraktis Ayrımı

Göz cerrahisinde endoftalmi (göz içi enfeksiyonu), lens materyali kalıntısı, iridodiyaliz (irisin kökünden ayrılması) veya cerrahi uyarıya bağlı refleks kalp hızı değişiklikleri gibi istenmeyen durumlarla karşılaşılabilir. Bu durumların tıp literatüründe tanımlanmış olması, tek başına hekimin kusurlu olduğunu göstermediği gibi, her durumda kusur bulunmadığı anlamına da gelmez.

Komplikasyon ile malpraktis arasındaki ayrımda belirleyici olan, müdahalenin ve sonrasında izlenen tıbbi sürecin bir bütün olarak değerlendirilmesidir. Endikasyonun ve seçilen yöntemin uygunluğu, cerrahi tekniğin tıp kurallarına uygunluğu, komplikasyonun zamanında fark edilmesi ve gerektiği gibi yönetilmesi bu değerlendirmenin temel unsurlarıdır. Hastanın gerçekleşen risk konusunda yeterince aydınlatılmış olması da ayrıca incelenmelidir. Bu nedenle komplikasyon savunması, yalnızca ortaya çıkan sonucun bilinen bir risk olduğunu belirtmekle sınırlı kalmamalı; alınan önlemler, komplikasyonun yönetimi ve bunlara ilişkin tıbbi kayıtlarla desteklenmelidir. Konunun genel çerçevesi için tıbbi komplikasyon ve hekim sorumluluğu başlıklı incelememize bakılabilir..

Göz Cerrahisinde Aydınlatılmış Onam

Onam belgesinin dosyada bulunması, hastanın usulüne uygun aydınlatıldığını tek başına göstermez. Göz cerrahisinde müdahalenin amacı, alternatif tedavi seçenekleri ve özellikle görme kaybı gibi hasta açısından önem taşıyan riskler anlaşılır biçimde açıklanmalıdır. Genel ifadeler içeren standart bir formun imzalanmış olması, somut müdahaleye ilişkin aydınlatma eksikliğini her zaman gidermez.

Ameliyat sonrası takip de bu değerlendirmeden ayrı düşünülemez. Retina cerrahisinde göz içine uygulanan silikon yağının daha sonra çıkarılmasının gerekebileceği, kontrol muayenelerinin önemi ve ilaçların kullanımına ilişkin uyarılar hastaya bildirilmeli; takip planı ve yapılan bilgilendirme tıbbi kayıtlara yansıtılmalıdır. Hastanın önerilere uymaması, zararın oluşumuna etkisi ortaya konulabildiği ölçüde nedensellik bağı bakımından önem taşır. Salt kontrole gelmemek ise hekimin veya sağlık kuruluşunun sorumluluğunu kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

Aydınlatmanın yapıldığını ve geçerli rıza alındığını ispat yükü, kural olarak hekim ve sağlık kuruluşundadır. Yazılı onamın bulunmaması, özellikle form düzenlenmesi gereken girişimlerde önemli bir ispat sorunu yaratır. Ancak belge eksikliği her durumda hastanın aydınlatılmadığı anlamına gelmez. Tıbbi uygulamada kusur bulunmaması da aydınlatma yükümlülüğünün ihlalinden kaynaklanan manevi tazminat sorumluluğu ihtimalini kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

27 Ekim 2026 tarihli ve 33413 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Bilgilendirilmiş Rızanın Elektronik Ortamda Alınması Hakkında Yönetmelik ile onamın elektronik ortamda alınmasına ilişkin usul ve esaslar da düzenlenmiştir. Ancak onamın elektronik ortamda alınması, hastanın yeterli ve anlaşılır biçimde bilgilendirilmesi yükümlülüğünü değiştirmez. Konunun hukuki çerçevesi aydınlatılmış onam sayfamızda ayrıntılı olarak ele alınmaktadır.

Göz Cerrahisinde Endikasyon ve Yöntem Seçimi

Göz cerrahisinde hekimin sorumluluğu yalnızca ameliyatın teknik olarak doğru yapılıp yapılmadığıyla sınırlı değildir. Müdahalenin tıbben gerekli olup olmadığı ve seçilen yöntemin hastanın özelliklerine uygunluğu da değerlendirilmelidir. Özellikle refraktif cerrahide kornea kalınlığı, kornea topografisi ve kırma kusurunun derecesi gibi ameliyat öncesi bulgular, uygulanacak yöntemin belirlenmesinde önem taşır. Hastanın tıbbi özelliklerine uygun olmayan bir yöntemin seçilmesi veya yeterli endikasyon bulunmadan müdahale yapılması, ameliyat teknik olarak doğru gerçekleştirilmiş olsa dahi kusur oluşturabilir. Böyle bir durumda, ortaya çıkan sonucun bilinen bir komplikasyon olması, endikasyon veya yöntem seçimindeki kusuru tek başına ortadan kaldırmaz.

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 14.04.2026 tarihli kararında (E. 2025/3530, K. 2026/2169), saydam lens çıkarılması ve göz içi lens yerleştirilmesi ameliyatları sonrasında gelişen görme şikâyetleri nedeniyle açılan tazminat davasını değerlendirmiştir. Adli Tıp Kurumu ve üniversite öğretim üyelerinden alınan raporlarda, ameliyatların endikasyonu ve seçilen tedavi yöntemi uygun bulunmuş, gelişen komplikasyonun zamanında tanınarak gerekli tedavinin uygulandığı belirtilmiştir. Yargıtay, bilirkişi raporlarının denetime elverişli olmasını, hekim ve sağlık kuruluşuna yüklenebilecek bir kusur bulunmamasını ve aydınlatılmış onam belgesinin varlığını birlikte değerlendirerek davanın reddine ilişkin kararı onamıştır.

Sterilizasyon, Ortak Malzeme Kullanımı ve Organizasyon Kusuru

Göz ameliyatları sonrasında gelişen enfeksiyonlarda, hekimin cerrahi uygulaması kadar ameliyathanenin sterilizasyon koşulları ve kullanılan malzemelerin hastalar arasında ortak kullanılıp kullanılmadığı da önem taşır.

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, katarakt ameliyatı sonrasında endoftalmi gelişen bir dosyada, sağlık kuruluşunun mahkemeye sunduğu yazıda gün başında hazırlanan antibiyotiğin aynı enjektörden yalnızca ucu değiştirilerek farklı hastalarda kullanıldığının, göz yıkama ve viskoelastik solüsyonların da hastalar arasında ortak kullanıldığının açıklandığını tespit etmiştir. Bu uygulamaların enfeksiyon ve görme kaybıyla ilişkisinin bilirkişi raporlarında değerlendirilmemesi üzerine karar bozulmuş; göz hastalıkları ve enfeksiyon hastalıkları uzmanlarından oluşan bir heyet tarafından yeniden inceleme yapılması istenmiştir.

Bozma sonrasında alınan üniversite bilirkişi raporunda, göz cerrahisinde kullanılan aletler ile fako tüp setinin hastalar arasında yalnızca steril serum fizyolojik ile yıkanmasının yeterli sterilizasyon sağlamadığı, bu malzemelerin her hasta için steril olarak kullanılması gerektiği belirtilmiştir. Hekimin ameliyatı gerçekleştirmesi, enfeksiyonu erken dönemde tanıması ve hastayı ileri merkeze sevk etmesi tıp kurallarına uygun bulunmasına rağmen, ameliyathane sterilizasyonundaki eksiklikler nedeniyle hastanenin organizasyon kusuru kabul edilmiş; hekimin bu uygulamalar karşısındaki yükümlülükleri de ayrıca değerlendirilmiştir. Davanın kısmen kabulüne ilişkin karar, Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 18.02.2026 tarihli kararıyla onanmıştır (E. 2025/4343, K. 2026/829).

Kararın dikkat çekici yönlerinden biri de daha önce alınan bilirkişi raporlarının birbiriyle uyumlu olmasına rağmen, hastanenin kendi açıklamalarında yer alan sterilizasyon uygulamalarının değerlendirilmemiş olmasıdır. Bu nedenle enfeksiyon iddialarında ameliyathane kayıtlarının, kullanılan malzemelere ilişkin bilgilerin ve sterilizasyon süreçlerinin incelenmesi, hem kusurun hem de zararla nedensellik bağının belirlenmesi bakımından önem taşır.

Sterilizasyon Eksikliklerinde Hekimin Sorumluluğu

Sterilizasyon işlemlerinin organizasyonu sağlık kuruluşunun sorumluluğunda olmakla birlikte, ameliyathanedeki uygulamaların hasta güvenliği açısından risk oluşturduğu durumlarda hekimin bireysel sorumluluğu da gündeme gelebilir. Hekimin cerrahi müdahaleyi tıp kurallarına uygun gerçekleştirmiş olması, sterilizasyon koşullarına ilişkin yükümlülüklerinin ayrıca değerlendirilmesine engel değildir.

Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 18.02.2026 tarihli kararıyla onanan hükümde (E. 2025/4343, K. 2026/829), hastanenin organizasyonundan kaynaklanan sterilizasyon eksikliklerine rağmen hekimin de sorumluluğu kabul edilmiştir. İlk derece mahkemesi, hekimin ameliyathanedeki uygulamaları tespit etmesi, enfeksiyon risklerine karşı gerekli önlemleri alması ve sağlık kuruluşunu zamanında uyarması gerektiği sonucuna varmıştır. Hekimin, sterilizasyonun hastanenin sorumluluğunda olduğu ve kurumu uyarma yükümlülüğü bulunmadığı yönündeki temyiz itirazına rağmen karar Yargıtay tarafından onanmıştır.

Ancak bu karar, hekimin çalıştığı sağlık kuruluşundaki bütün sterilizasyon işlemlerinden koşulsuz olarak sorumlu olduğu şeklinde yorumlanmamalıdır. Sorumluluğun kapsamı, hekimin görev ve yetkileri, mevcut eksiklikleri fark etme ve gerekli önlemleri alma imkânı ile zararla bağlantısı dikkate alınarak değerlendirilmelidir. Nitekim kararda maddi tazminat yönünden hekim ve hastanenin sorumluluklarının kapsamı farklı belirlenmiş, manevi tazminat bakımından ise birlikte sorumluluk kabul edilmiştir. Bu ayrım, mesleki sorumluluk sigortası ve sağlık kuruluşunun hekime yöneltebileceği olası rücu talepleri bakımından da önem taşımaktadır.

İlliyet Bağı ve Hastanın Takip Süreci

Malpraktis davalarında tıbbi özen eksikliğinin saptanması, bedensel zarardan doğan tazminat sorumluluğu için tek başına yeterli değildir. Bu eksiklik ile hastada meydana gelen zarar arasında nedensellik bağının (illiyet bağının) da bulunması gerekir. Örneğin ameliyat öncesinde gerekli bir konsültasyonun yapılmamış olması, ortaya çıkan zararın mutlaka bu eksiklikten kaynaklandığı anlamına gelmez. Eksikliğin sonuca etkisi ayrıca değerlendirilmelidir.

Göz cerrahisinde enfeksiyon gelişen dosyalarda, aynı dönemde ameliyat edilen başka hastalarda da benzer enfeksiyonların görülmesi, ortak bir enfeksiyon kaynağının araştırılmasını gerektirebilir. Ancak bu durum, her hasta bakımından nedensellik bağının kendiliğinden kurulduğu anlamına gelmez. Ameliyat tarihleri, enfeksiyon belirtilerinin ortaya çıkış zamanı, kültür sonuçları, kullanılan malzemeler ve sterilizasyon kayıtları birlikte incelenmelidir.

Hastanın kontrol muayenelerine gelmemesi, önerilen ikinci bir girişimi geciktirmesi veya ilaç tedavisine uymaması da sorumluluk değerlendirmesinde önem taşıyabilir. Ancak hastanın bu davranışlarının zararın meydana gelmesinde veya artmasında etkili olup olmadığı belirlenmelidir. Somut olayın özelliklerine göre bu durum, nedensellik bağını etkileyebileceği gibi Türk Borçlar Kanunu'nun 52. maddesi kapsamında tazminattan indirim yapılmasını da gerektirebilir.

Danıştay 10. Dairesi, göz içi yabancı cismin geç tespit edildiği bir uyuşmazlıkta, hastanın sağlık kuruluşuna başvuruları arasındaki uzun sürelerin ve yabancı cismin bu süre boyunca şikâyet oluşturmadan gözde kalmasının mümkün olup olmadığının uzman bilirkişilerce araştırılması gerektiğini belirtmiştir. Mevcut bilirkişi raporlarını yeterli bulmayarak kararı bozmuştur (01.06.2023, E. 2019/11714, K. 2023/3089). Karar, tedavi sürecindeki zaman aralıklarının ve hastanın başvuru geçmişinin, tıbbi bulgularla birlikte değerlendirilmesi gerektiğini göstermektedir.

Göz Malpraktis Davalarında Bilirkişi İncelemesi

Göz hastalıklarına ilişkin malpraktis davalarında bilirkişi incelemesinin, uyuşmazlığın niteliğine uygun uzmanlar tarafından yapılması ve dosyadaki tıbbi bulguların bir bütün olarak değerlendirilmesi önem taşır. Birbiriyle uyumlu bilirkişi raporlarının bulunması, raporlarda önemli bir tıbbi bulgunun veya tarafların somut itirazlarının değerlendirilmemiş olması hâlinde eksik inceleme sorununu ortadan kaldırmaz.

Danıştay 10. Dairesi, göz içi yabancı cismin zamanında tespit edilemediği iddiasıyla açılan bir tam yargı davasında, mevcut Adli Tıp Kurumu raporlarını yeterli bulmamıştır. Kararda, hastanın farklı tarihlerdeki muayenelerinde yabancı cismin tespit edilmesinin mümkün olup olmadığı ve cismin uzun süre şikâyet oluşturmadan gözde kalıp kalamayacağı hususlarının açıklığa kavuşturulması gerektiği belirtilmiştir. Danıştay, tedavi sürecinin tamamını ve tarafların iddialarını değerlendirecek, göz hastalıkları uzmanı profesörlerden oluşan bir bilirkişi heyetinden yeniden rapor alınması gerektiğine karar vererek hükmü bozmuştur (01.06.2023, E. 2019/11714, K. 2023/3089).

Bilirkişi heyetinin oluşturulmasında uyuşmazlığın yalnızca cerrahi uygulamayla mı, yoksa başka uzmanlık alanlarını ilgilendiren tıbbi süreçlerle de mi bağlantılı olduğu dikkate alınmalıdır. Örneğin ameliyat sonrası enfeksiyon iddialarında enfeksiyon hastalıkları uzmanlarının, diyabetik retinopatiye ilişkin uyuşmazlıklarda ise tartışmanın kapsamına göre ilgili diğer uzmanlık alanlarının incelemeye katılması gerekebilir. Bu nedenle bilirkişinin uzmanlık alanı kadar, raporun hangi tıbbi kayıtları esas aldığı ve tarafların itirazlarını ne ölçüde karşıladığı da önemlidir.

Ceza soruşturması kapsamında alınan Adli Tıp Kurumu veya diğer bilirkişi raporları da hukuk yargılamasında delil olarak kullanılabilir. Ancak bu raporların lehe olması, hukuk mahkemesini bağlamadığı gibi, raporların bağımsız ikinci bir bilirkişi görüşü olarak kabul edilmesini de kendiliğinden gerektirmez. Mahkemenin, mevcut raporları dosyadaki diğer delillerle birlikte değerlendirmesi ve uyuşmazlığın çözümünü etkileyen çelişki veya eksiklikleri gidermesi gerekir.

Görüntüleme Kayıtlarının İspat Değeri

Göz hastalıklarına ilişkin malpraktis davalarında görüntüleme kayıtları, tanı ve tedavi sürecinin değerlendirilmesinde önemli delillerdendir. Ancak bir tetkikin MEDULA gibi ödeme ve işlem kayıtlarında görünmemesi, o tetkikin hiç yapılmadığını tek başına göstermez. Muayene notlarının, görüntüleme istemlerinin, radyoloji kayıtlarının ve mevcut tıbbi belgelerin birlikte incelenmesi gerekir.

Danıştay 10. Dairesinin 01.06.2023 tarihli kararında (E. 2019/11714, K. 2023/3089), Adli Tıp Kurumunun ek raporunda MEDULA hizmet dökümünde kafa grafisi kaydı bulunmamasından hareketle görüntüleme tetkiki istenmediği değerlendirilmiştir. Oysa sağlık kuruluşu, ilgili dönemde kullanılan röntgen cihazının dijital olmadığını, çekilen filmlerin hastalara teslim edildiğini ve tetkikin radyoloji kayıt defterinde bulunduğunu bildirmiştir. Danıştay, ilk başvurudan sonraki muayenelere kadar tedavi sürecinin bütün yönleriyle değerlendirilmesi gerektiğini belirterek mevcut bilirkişi raporlarını yetersiz bulmuş ve yeniden uzman incelemesi yapılması için kararı bozmuştur.

Karar, tıbbi kayıt eksikliklerinin her durumda sağlık kuruluşu lehine yorumlanacağı anlamına gelmez. Görüntüleme işleminin yapıldığının, elde edilen bulguların ve bunların nasıl değerlendirildiğinin tıbbi belgelerle ortaya konulması önemlidir. Özellikle görüntüleme çıktılarının hastaya teslim edildiği durumlarda bunun da hasta dosyasında kayıt altına alınması, sonradan ortaya çıkabilecek ispat uyuşmazlıklarının önlenmesine katkı sağlayacaktır.

Göz Malpraktis Davalarında Yargı Yolu ve Süreler

Özel hastanelerde ve muayenehanelerde sunulan göz sağlığı hizmetlerinden kaynaklanan tazminat davaları, kural olarak tüketici mahkemelerinde görülür. Bu davalarda hekimin tıbbi uygulaması ile sağlık kuruluşunun hizmet sunumundan kaynaklanan sorumluluğu birlikte değerlendirilebilir. Refraktif cerrahi gibi hastanın tercihine bağlı girişimlerde de hekim ile hasta arasındaki ilişki, yalnızca müdahalenin isteğe bağlı olmasından hareketle eser sözleşmesi olarak nitelendirilemez. Uyuşmazlığın hukuki niteliği somut olayın özelliklerine göre belirlenmelidir.

Kamu hastanelerinde ve devlet üniversitesi hastanelerinde sunulan sağlık hizmetinden kaynaklanan tazminat talepleri ise idari yargıda tam yargı davasıyla ileri sürülür. Bu davalarda sorumluluk idareye yöneltilir; ilgili hekim ise davalı idare yanında müdahil olarak yargılamaya katılabilir.

İdari eylemden kaynaklanan zararlar bakımından 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 13. maddesi uyarınca, zarara yol açan eylemin öğrenilmesinden itibaren bir yıl ve her hâlde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde idareye başvurulması gerekir. Başvurunun reddedilmesi veya otuz gün içinde cevap verilmemesi hâlinde, kural olarak altmış günlük dava açma süresi içinde idari yargıya başvurulabilir.

Özel sağlık kuruluşlarına karşı açılacak tüketici davalarında ise kanuni istisnalar dışında dava şartı arabuluculuk sürecinin tamamlanması gerekir. Vekâlet sözleşmesine dayanan tazminat taleplerinde Türk Borçlar Kanunu'nun 147/5. maddesi uyarınca beş yıllık zamanaşımı gündeme gelir. Ancak talebin hukuki dayanağı, zamanaşımının başlangıcı ve süreyi etkileyen diğer nedenler somut olayda ayrıca değerlendirilmelidir. İncelenen Yargıtay kararlarında 2019 yılında açılmış davaların 2026 yılında sonuçlanmış olması da dava açma sürelerinden ayrı olarak yargılamaların uzun sürebildiğini göstermektedir.

Zarar Hesabında Pasif Dönem ve Efor Kaybı

Malpraktis davalarında bedensel zararın hesaplanması, yalnızca hastanın gelirinde meydana gelen azalmayla sınırlı değildir. Çalışma gücünü kısmen kaybeden kişinin mesleğini veya günlük yaşamını daha fazla çaba harcayarak sürdürmek zorunda kalması da tazminat hesabında dikkate alınabilir. Efor kaybı olarak adlandırılan bu durum, emeklilik sonrasındaki pasif dönem bakımından da önem taşır.

Danıştay 10. Dairesi, 01.06.2023 tarihli kararında (E. 2019/11714, K. 2023/3089), %32 oranında maluliyeti bulunan davacının çalışma gücü kaybı %60'ın altında kaldığı gerekçesiyle pasif dönem zararının hesaplama dışında bırakılmasını doğru bulmamıştır. Kararda, aktif dönemde gelir kaybı ile çalışma gücünün azalmasından doğan zararların değerlendirilmesi, pasif dönemde ise kişinin günlük yaşamını daha fazla efor harcayarak sürdüreceği dikkate alınarak zarar hesabı yapılması gerektiği belirtilmiştir.

Ancak Danıştay, mevcut bilirkişi incelemesini yeterli bulmayarak kararı bozmuş; zarar hesabına ilişkin bu değerlendirmelerini, yeniden yapılacak incelemede hizmet kusurunun bulunduğunun belirlenmesi koşuluna bağlamıştır. Kararda ayrıca, tazminata hükmedilmesi hâlinde miktar artırımıyla talep edilen kısım dâhil, kabul edilen tazminatın tamamına idareye başvuru tarihinden itibaren yasal faiz işletilmesi gerektiği belirtilmiştir.

Hekimin Savunmasında Tıbbi Kayıtların Önemi

Göz hastalıklarına ilişkin malpraktis davalarında savunmanın gücü, olaydan sonra yapılan açıklamalardan çok, tıbbi süreç sırasında oluşturulan kayıtlara dayanır. Girişim öncesi muayene, ölçüm ve görüntüleme sonuçları, endikasyon ve yöntem seçimini gösteren değerlendirme notları ile aydınlatılmış onam belgeleri, müdahalenin tıp kurallarına uygunluğunun belirlenmesinde önem taşır.

Ameliyat ve takip kayıtları ise komplikasyonun ne zaman fark edildiğini, nasıl yönetildiğini ve gerektiğinde hangi tedavi veya sevk kararlarının alındığını ortaya koymalıdır. Kontrol çağrıları, hastaya verilen öneriler ve takip sürecine ilişkin belgeler de nedensellik bağının değerlendirilmesinde önemlidir. Enfeksiyon iddialarında bunlara sterilizasyon kayıtları, ameliyathane ve malzeme kullanım belgeleri, enfeksiyon kontrol komitesi incelemeleri ve kültür sonuçları eklenir.

Prematüre retinopatisi (ROP) davalarında tarama eşiği, ilerleyici bulguda sevk yükümlülüğü ve sorumluluğun hekimler arasında dağılımı ayrı bir incelemenin konusudur: prematüre retinopatisi (ROP) davalarında sorumluluğun dağılımı.

Konuya ilişkin uygulama alanımıza Göz Hastalıkları ve Göz Cerrahisinde Malpraktis Savunması sayfamızdan ulaşabilir; dosyanız için ön değerlendirme talep edebilirsiniz.

Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; hukuki danışmanlık yerine geçmez. Anılan kararlar somut dosyaların koşulları içinde verilmiştir; her dosya kendi tıbbi ve hukuki koşulları içinde değerlendirilmelidir.